GIÁO TRÌNH THAM VẤN TÂM LÝ pdf

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.57 MB, 426 trang )

GIÁO TRÌNH THAM VẤN TÂM LÝ
Lời mở đầu
Trong khoảng mười năm lại đây, tốc độ phát triển kinh tê – xã hội quá nhanh ở Việt
Nam đã kéo theo những thay đôi và xáo trộn tâm li của nhiều người, làm tăng cao nhu
cầu về dịch vụ tham vấn tâm li của xã hội. Điều nây thể hiện ở sự ra đời và phát triển
đa dạng của nhiều trung tâm tham vấn, phòng tham vấn tại các cộng đồng, bệnh viện
và các trường học với các dịch vụ trợ giúp tâm lí khác nhau. ~ Hiện nay, dù Nhà nước
chưa cấp mã số cho nghề trợ giúp tâm lí nhược vị thê của các nhà tham vấn, tri liệu
tâm lí đang ngày càng được khẳng định trong xã hội. Vì vậy vai trò của các nhà tâm lí
học trong việc đảo tạo sinh viên chuyên ngảnh Lâm sáng và Tham vấn ngày càng
được củng cố và nâng cao.
Giáo trình Tham vấn tâm lí này nhìn nhận tham vấn như một ngành khoa học ứng
dụng trong thực hành chăm sóc tâm lí con người, được trinh bày trong 8 chương.
Trong đỏ, 3 chương đầu làm rô tính chất khoa học của môn Tham vấn thực hành. Các
khái niệm như: trợ giúp tâm lí, tư vấn, tham vấn và tri liệu tâm lí, cung như mục tiêu,
nhiệm vụ được đưa vào ngay trong chương I. Chương II trình bày một cách khai quát
quả trình hình thành và phát triển ngành Thậm. vấn trên thế giới và ở Việt Nam, sơ
giao thoa của nó với một số ngảnh trợ giúp lân cận như Tâm li học, Công tác xã hội,
Tâm thần học. Phần giới thiệu một sô quan điểm tiếp cận thân chủ trong thực hành
thăm khám tâm lí con người được thể hiện trong chương III.
Việc xây dựng môi quan hệ tham vấn dựa trên nền tảng của sự tôn trọng và tin tưởng
lẫn nhau giữa nhà tham vấn và thân chủ trong thực hành nghề được khái quát trong
chương IV. Nội dung chương này sẽ giúp người học có quan niệm đúng đắn về thân
chủ

và nan đề của thân chủ; giúp người học hướng đến cách nhìn chuyên nghiệp về nhà
tham vấn với những phẩm chất và năng lực trong thực hành nghệ

Để giúp người học nâng cao khả năng thực hành nghề, cuốn Tham vấn tám lí giới
thiệu những khía cạnh đạo đức và pháp li trong thực hành ca (chương V), hướng dẫn
một sô kĩ năng tham vấn căn bản (chương Vl) vả quy trình tham vân (chươjlg VII). Vả

cuối củng, dê cùng có những tri thức tiếp thu được qua mỗi chương, chúng tôi xây
dựng các bài tệp tình huống trong thực hành tham vấn tâm lì. Diều này thể hiện trong
chương VIII.
Giáo trình này được chuẩn bi trong nhiều năm. Các nội dung chinh của nó đã dược
đưa vào giáng dậy cho sinh viên dưới dạng bài giảng bắt đầu tử khóa học 1 P97 – 1
9~98 và được chỉnh sửa, nâng cấp qua mỗi khỏa học. Vl vậy, hầu như các in thức căn
bản trong tải liệu này đều ít nhiều quen thuộc với sinh viên các thế hệ ngành Tâm lí
học, thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội vả Nhân văn Đại học Quốc gia Hà Nội.
Có thề giáo trinh vẫn còn nhiều điều phải bàn run vả bố sung.
Nhưng, xét trong hoàn cảnh giảng dạy tâm lí tiệc thực hành ở Việt Nam hiện nay. việc
ra đời của các tài liệu liên quân đến tham vấn và tri liệu tâm lí, cho dù chưa hoàn
thiện, vẫn là hết sức cần thiết, không chỉ đối với sinh viên ngành Tâm lí học, mả cỏn
có ích cho các sinh viên ngành trợ giúp khác, như Công tác xã hội, Tâm thần học.
Giáo dục học.
Chúng tôi xin chăn thành cám ơn sự đóng góp quý báu của các quý vi vả các bạn để
cuốn sách được hoàn thiện hơn sau này.

Tác giả

Chương 1
THAM VấN TÂM Lí Là MộT KHOA HọC ƯNG DụNG

Câu hỏi: Cần bao nhiêu nhà làm lí học để chu én dời nói/ có hành?
Trà lời: Chi cán một ngll’71. nhưng cú hành phải thực sẽ lllllón di chuyển.
Câu lruy~n vui trên phản ánh biệt li của sự thay đối trong tham vân tám li là: Bất cứ
thay đổi nào do ra trong cuộc đời bạn phải bắt đầu lừ bại và lừ nhưng cô gắng của
chính bạn. NlT(i lál~l li học có thê hướng dẫn bạn vuốt quơ những nó để của bạn.
nhưng không ai có thê làm thay bọn.
(Raymond Lloyd Ric~mond)

Trong chương một, hoạt động tham vấn tâm lí được nhìn nhận như một ngành khoa
học ứng dụng. Chúng tôi sẽ phân biệt các khái niệm gần gũi với tham vấn, như trợ
giúp tâm lì, tham vàn tâm lí, tư vân và tri liệu tâm li. Cùng.với các khái niệm này
chúng tôi sẽ trình bày mối quan hệ giữa các ngành trợ giúp, như: Tâm li học, Tham
vấn, Công tác xã hội và Tâm thần học đê người học thây được ranh giới giữa các khoa
học có chung một hoạt động trợ giúp tâm lí con’ người. Do tham vấn tâm li là một
khoa học và một nghề, nên việc xác đinh mục đích và nhiệm vụ của nó là hết sức cần
thiết. Cuốn ì’tha’ll vân tâm lồ này được trình bày dưới góc độ tham vân cá nhân, vì vậy
việc giới thiệu sơ bộ về tham vấn nhóm và tham vấn gia đình, theo chúng tôi. là cần
thiết trong chương này.

đà qua nhiều khóa đào lạo.
Hằưhét chúng ta đang ở đau đã giá những .nơi”71 này. Chúng tư bắt đầu tham vấn vớ,
.ó sô thỏi quen ‘mà.Tự ~ Vệỷ chú,~ ít, phái ác đào lạo ở thường xuyên n~hién ~ các
nguyên tốc chung mà một nhà tham ván cằn phải làm và có 11 quan trọng hơn là
những gỉ không nên làm trong tham án.
1 Các khái niệm
Cuộc sống luôn luôn đặt ra những khó khăn, thách thức buộc con người phải đương
đầu. Với nhiều người, họ có thê dễ dang hoặc vất vả tự vượt qua những khó khăn mà
không cân tới sự trợ giúp của người khác. Nhưng có không ít người đã không tự làm
được điều này, họ cần một sự trợ giúp m~g tính khoa học và chuyên nghiệp để có thể
vượt qua được những khó khăn của mình. Trong trường hợp không quan tâm đến sự
giúp đỡ bên ngữ. cá nhân có thê tự hủy hoại bản thân và người khác để có được một
cuộc sống hạnh phúc hơn. Tham vấn lâm li ra đời chính là đề giúp đỡ các cá nhất,
nhóm người theo cách này hay cách khác, có được một cuộc sông hạnh phúc hơn.
Trước khi bàn về thsm vấn với tư cách lả mọt khoa học. có một số thuật ngữ thường
dùng gần với khái niệm tham vân cần dược làm sảng tỏ.
1. Trl7giúp tam 1[
Trợ giúp lả một khái niệm chung 1 một sô người có những lư ‘ nhất, được dùng trong

các mối quan 1 chất “bám sinh ” để làm thơm 1 hệ giao tiếp đời thường, theo cách 1 ~
Một s6 khác không thé 1 giun “h~llll – bị AA “:i’- ô: ~ r ~ í trơ thành nhà tham ~l lót
dù 1
llgiúp nhau – ai đó giúp ai đó. Đặc
biệt, khái niệm được sử dụng nhiều trong các lĩnh vực hoạt động thực hành như tâm lí
học. công tác xã hội, tham vấn, tầm thần học. Khái niệm “trợ giúp” tồn tại từ khi xuất
hiện xã hội loài người vả hoạt động trợ giúp này có trước khi các ngành khoa học trợ
giúp ra đời. Những hiện tượng liên kết Giữa con người với nhau như:
“Lá lành đùm lá lách”, ‘làm msng”, 1 (Jill Taylor vả Sheelagh “Hỗ trợ” không đơn
thuần chi nói 1 stewlrt)
đến khía cạnh giúp đỡ vật chất, mà
đằng sau chúng còn chứa đựng ý t

nghĩa “nâng đỡ tinh thần”. Trong khi đó, những khái niệm như “Cho lời .thuyên”,
“Chia sẻ tâm tính”, “Cảm thông” hoàn toàn phản ánh sự giúp đỡ tâm lí cho người có
nhu cầu được trợ giúp. Phần này tập trung nói về sự trợ giúp tâm lí (Hấp
Pchychology), vì vậy cỏ nhiều chỗ chúng tôi chi dùng thuật ngữ “Trợ giúp” nhưng nó
được hiểu theo khía cạnh là trợ giúp tinh thần, mà không đề cập đến khía cạnh trợ
giúp vật chất.
Trợ giúp tâm li, có thê hiệu một cách đơn giản, là một hoạt động (một công việc) giúp
đỡ cho người đang có khó khăn tâm li để họ thực hiện được điều họ mong muốn trong
cuộc sông. Khái niệm trợ giúp tâm li bao hàm những công việc của người giúp đỡ
không chuyên – tất cả mọi người, và công việc giúp đỡ của những người chuyên
nghiệp – công việc của các nhà tâm lí học, nhà tham vấn, nhân viên công tác xã hội,
bác sĩ tâm thần, nhà giáo dục Như vậy. từ việc người nhiều thời bảo người ít tuổi,
người có kinh nghiệm bảo người chưa cỏ kinh nghiệm, cha mẹ bảo ban con cái đặc
biệt, những giả làng, trưởng bản, thầy lang, thầy thuốc, thầy cúng, thầy tu, thầy giáo
đến các nhà tâm lí học, các chuyên viên tư vấn hành nghề tại các cơ sở đều là những
người làm công việc trợ giúp người khác, bằng các cách khác nhau như cho lời
khuyên, răn dạy, tư vân, tham vấn vả trị liệu. Với cách hiệu như vậy, trong xã hội có

rất nhiều kiểu người đang làm công tác trợ giúp và mức độ hiệu quả giúp được của họ
là không giông nhau. Trong xã hội có ba loại trợ giúp tương ứng với ba kiểu người trợ
giúp:
Người trợ giúp chuyên nglli~p (professional helper).’ Đó là những người được đào tạo
sâu và chuyên biệt về những kiến thức, kĩ năng tâm lí, hành vi con người, kỹ năng
giao tiếp và giải quyết các vấn đề theo chuyên ngành của họ để có thề đáp ứng với đối
tượng mà họ giúp đỡ, như người làm nghề tâm lí học. tham vấn, công tác xã hội, tâm
thần học Các ngảnh trợ giúp chuyên nghiệp này phản ánh những mối quan hệ trợ
giúp khác nhau, như mối quan hệ giữa thầy thuốc – bệnh nhân, nhà tham vấn – thân
chủlkhách hàng, cán sự xã hội – đối tượng/thân chủ, nhà tri liệu tâm lí – thân chủlbệnh
nhân. Hầu hết những người trợ giúp chuyên nghiệp đều có mối quan hệ trợ giúp chính
thức. Đó là mối quan hệ công việc với hợp đồng thỏa thuận rõ ràng về nhu cầu và hiệu
quả của sự giúp đỡ, trong đó xác

đinh rõ vai trò và vi trí của người trợ giúp và của thân chủ. Nhìn chung người trợ giúp
chuyên nghiệp thường có chức danh ca thê, nhu nhà tâm lí, nhà thẩm vấn hay nhân
viên công tác xã hội.
Người tr~7 giúp bán chuyên nghiệp (paraprofessional helper): Đó là những người cỏ
công việc liên quan đến rinh Vực trợ giúp. Họ có thể được đào tạo, tệp huấn ngắn hạn
về các lĩnh vực trợ giúp, hoặc có kinh nghiệm từ môi quan hệ trợ giúp. Vi dụ, quan hệ
giữa cán bộ hòa giải xứ – người dân; giáo viên – học sinh, hiệu trường – giáo viên;
giám đốc – nhân viên. cha mẹ – con cái; cha linh mục – con chiên. Đây là những nhóm
đối tượng giúp đỡ thường xuyên của họ. Người trợ giúp không chuyên nghiệp (non-
professional helper): Đó là những người không qua đào tạo, huân luyện chinh thức về
các kĩ năng trợ giúp chuyên biệt. Sự trợ giúp của họ cỏ thể chi xảy ra nhất thời trong
mỹ quan hệ tạm thời với đối tượng của họ. Vi dụ, nhân viên bán hàng, tiếp tân, tiếp
viên hàng không với khách hàng, các tình nguyện viên cộng đồng giúp đỡ các đối
tượng bi ảnh hưởng bởi HIV/AIDS, nghiện ma túy; sinh viên đền các Trung tâm bảo
trợ xã hội dạy vãn hóa cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hoặc tổ chức các
hoạt động vui chơi giải trí cho các cháu; hay bất cứ ai có nhu cầu giúp đỡ người khác

khi gập khó khăn. Nhìn chung. người trọ giúp không chuyên nghiệp thường có mối
quan hệ trợ giúp không chinh thức, kết cấu trợ giúp lỏng lẻo, thời gian ngắn và hiệu
quả giúp đỡ có giới hạn.
Robert Carkhuff phát hiện thấy trong xã hội nhìn chung các cá nhân nhận được sự
giúp đỡ của những người tham vẩn không chuyên (người giúp đỡ nghiệp dư) rất nhiều
so với sự giúp đỡ của người chuyên nghiệp. Với những người nghiệp dư, sự giúp đỡ
của họ thường xuất phát:từ tắm lòng nhân ái, sự chân thành, tính thiện và kinh nghiệm
sống. họ cỏ nhu cầu giúp đỡ cho những người có khó khăn, có tổn thương tâm lí số”g
quanh họ. Ngay cả khi sự giúp đỡ có tính vụ lợi cả nhân, như giúp đỡ đẻ được nổi
tiếng. được mang ơn, giúp đỡ đề con cháu mình sau này được phúc lộc, thi nhìn
chung, hiệu quả giúp đỡ của những người không chuyên trong xã hội là rất lởn và có ý
nghĩa nhân văn. đáng ~t~ óc khích lệ.
Cùng với sự phát triển của xã hội và sự phân hoá nghề nghiệp ở mức độ cao, hình thức
giúp đờ về tinh thần được phát triển lên

một bước mới: xã hội cần có những chuyên gia tham vân, trị liệu chuyên nghiệp.
Khoa học tâm lí ra đời làm xuất hiện các loại hình tham vấn khác nhau và làm hoàn
thiện hệ thống lí thuyết giúp đỡ căn bản. Ngày nay? khái niệm trợ giúp còn được hiểu
là sự giúp đỡ một cách có hệ thống và cô phương pháp. Người giúp đỡ chuyên nghiệp
cần có kĩ năng và phẩm cách làm cho người có nhu cầu giúp đỡ tự giải quyết vấn đề
của mình bằng cách tìm hiểu, khảm phá vả hành động. Như vậy, chuyên gia trợ giúp
có thể là nhả tâm lí, nhà tham vấn. nhân viên công tác xã hội, bác sĩ tâm thần, các linh
mục.. . Ngườilnhóm người được trợ giúp thường được gọi là thân chủ, khách hàng
hoặc bệnh nhân. hoặc có thể là bất cứ đối tượng nào trong xã hội từ trẻ nhỏ đến người
già.
2. Tư vấn
ỡ Việt Nam, việc cung cắp thông tin, cho lời khuyên, trợ giúp những khó khăn tâm li.
chi bảo hay hưởng dẫn. .. cho một cả nhân, hoặc một tố chức, khi họ có nhu cầu
thưởng gọi là tư vấn. Thuật ngữ Tự vấn (Consultation) hay Tham vấn (Counselin.gì
trong từ điển tiếng Việt hiện nay đểu được dịch lả Tư vắn. Đó là sự “Đóng góp ý kiến,

về những vấn đề được hỏi đến. nhưng không có quyền quyết định
Theo tài liệu của Tổ chức Lao động Quốc tế l.L.Oà tư vấn là một dịch vụ cho lòi
khuyên theo hợp đồng và phlrlc Vụ Cho Các tô Chức bởi những người có đủ trình độ
chuyên môn và được đào tạo đặc biệt đề giúp đỡ một cách khách quan vả độc lập với
tổ chức khách hảng2. Hoặc, bạn sẽ lâm tư vấn khi nào bạn đang cố găng thay đổi hoặc
cải tiến một tình huống, nhưng không trực tiếp diều khiển việc thực hiện: Phần lim
những người trong vai trò phụ tá ở các tổ chức đã thực sự lả những nhà tư vấn, dù cho
họ không chinh thức được gọi lả những nhà tư vấn3.
Trên thề giới khái niệm tư vấn không đơn thuần chi hiểu theo nghĩa cho lời khuyên
(như công việc. của một chuyên gia, hay cố vấn), là sự khuyên bảo từ một tổ chức hay
những người có trình độ

chuyên môn về một lĩnh vực cụ thê, như một hình thức góp ý kiến.
Trong đỏ, người xin tư vấn thường là người chủ động, tích cực, còn người được tư vấn
thì có thể là người thụ động trong việc giải quyết vấn đề của họ. –
Hiệp hội Tham vấn Hoa Kì (1998) đã định nghĩa tư vấn là: môi quan hệ giữa một
người trợ giúp chuyên nghiệp và người, nhóm người hoặc một chinh thể xã hội cần
được giúp đỡ trong đó nhà tư ẩn cung cáp sự giúp đỡ cho thần chủ trong việc xác đinh
và giải quyết một vấn đề liên quan đến công việc hoặc người khác.
Ví dụ: Một giáo viên chủ nhiệm 1 ‘l

mời một nhà tư vẩn đến để giải quyết những vấn đè mâu thuẫn trong sinh hoạt chung
của nhóm sinh viên do cô giáo phụ trách (chứ không phải vẫn đề tâm lí của cô giáo
phụ trách). Hay, một người ấn được tư vấn (là một người lãnh đạo. hay quản li của
một tổ chức) một nhà tư vấn đến môi trường của họ với là vọng rằng nhà tư vấn nảy –
một chuyên gia, sẽ giải quyết vấn đề đang tồn tại trong cơ quan của người quản lí đó.
Nhà tư vấn được thuê như một người huấn

Thảo luận trường hợp Nhả trườ71g đè nghi bạn giúp đử cho mọt học sinh lóp 71 ác
sinh này đã mấ’lán gáy gỗ đánh bạn. trong lớp phũ bình. cãi hỗn với giáo viên. đền lớp

không chuẩn bi bài
Bạn sĩ gộp ai và làm như thê nào trong vai mò là: 1 Nhà tư vấn
2. Nhà tham ván

luyện. người cố vấn “có từ thức và các kĩ năng chuyên môn để giải quyết vắn đè cho
người khác”.
Có thé giải nghĩa hoạt động tư vấn như sau: Nhà tư vấn được một người đè nghi cung
cấp dịch vụ giúp đỡ trực tiếp cho một người, nhóm, tồ chức hoặc cộng đồng với nỗ
lực trợ giúp cho cá nhân (nhóm hoặc hệ thống đỏ) vượt qua những khó khăn của họ.
Hay, có thể đinh nghìn đơn giản hơn: Tôi (nhà tư vẩn – người (hứ nhất) và bạn (một
người, một nhóm người, hoặc có thẻ là nhà tham vấn chưa được hành nghề độc lặp –
người thứ hai) nói chuyện về anhlchi ấy (hay hệ th6ng tố chức ấy – người hoặc vắn đề
thứ ba) với mục đích tạo tin một số sự thay đôi.

Như vậy, tư vấn liên quan đến một mối quan hệ tay ba trong đó trọng tâm lả người xin
tư vấn và bên thử ba (cỏ thê là một người hoặc một tổ chức). Tư vấn với một người về
người khác không chi liên quan đến ba cá nhân chính (nhà tư vấn, người dược tư ván
và “người khác”) mà còn liên quan đến môi trường mả “người khác” đang tồn tại trong
đó (E.D. Neukrug, 1999).
Hoạt động tư vắn có thể diễn ra trong các cơ quan, trường học, doanh nghiệp và bất cứ
nơi nào tồn tại người được lư vấn, người muôn cải thiện tinh hình có vấn đề hoặc
muốn xem xét những cách thức mới cho việc tạo nên sự thay đổi tích cực trong công
việc của mình.
Trên thê giới, nhà tư vấn thường có gốc đào tạo từ một nhà tham vấn chuyên sâu. Đôi
với một số nhả tham vấn, việc làm tư vân lại là vai trò chính của họ. Dù là một nhà
tham vắn trong một tổ chức cộng đồng, hay tại các trường đại học, cao đẳng thì công
việc tư vấn luôn trở thành một phần được mong đợi và cần thiết trong trách nhiệm
chuyên môn của nhà tham vấn. Nhà thsm vấn có thê tư vấn cho những nhà tham vấn
khác, hoặc tư vân cho những người quản lý các đơn vị trong các trường học; các ‘giám
đốc của các cơ sở thăm khám vả tất cả các cơ quan bao gồm bộ y tế, chính quyền, hộ i

đồng mục sư.. .
Có thể nói. khái niệm tư vấn đôi khi đồng nghĩa với khái niệm cố vấn, chuyên gia.
Trong tiếng Việt, cố vấn được hiểu là người thường xuyên được hỏi ý kiến để tham
khảo giải quyết công việc. Sự khác nhau giữa tham vấn và cố vấn được thể hiện rất rõ
trong bảng so sánh dưới đâyl :

Fshân biệt tham vấn và cố vần
Thẩm vấn 1 Cố vàm Là cuộc nói chuyện mang tinh cá 1 – Là cuộc nói chuyện giữa
một nhàn giữa nhà tham vấn với một 1 “chuyên gia” ve một lĩnh vực hoặc vài người
đang cần sự hỗ trợ để 1 nào đó với .một hoặc nhiều đối mật với khó khăn hoặc thách 1
người đang cần lời. khuyên hay

thức trong cuộc sống: Trọng tâm của 1 chỉ dẫn vê lĩnh ~xc ấy. Trọng cuộc tham vân
nhằm vào người 1 tâm thường tập trung vào nhà được tham vắn.. 1 cố vấn:
. Nhả tham vấn giúp thân chủ sảng 1 ‘ Nhà cố vân,giúp thần chủ ra tỏ vấn.để, xem xét
các giải pháp khả 1 quyết đinh bằng cách đưa ra thi và giúp thân chủ đưa rs lựa chọn 1
những lời khuyên về “mặt tối ưu nhất 1 chuyên môn” cho thân chủ. – Mối quan hệ
tham vấn quyết đinh 1 – Mỹ quan hệ giữa người cố ván’ kết quả tham vắn. Vi vệy nhà
tham 1 và thân chủ không qụắyẽt định kết vấn phải xây d~mg lỏng tin nơi thẫn 1 quả
cố vấn, mả ~r thức. Sự Chú Và Có thả; độ Chấp nhận, thấu 1 hiểu biệt của người cố
vân vê cảm và không phản xét. 1 lĩnh vực thân chủ dang cân cô 1 vất mỏi là yếu tố
quyết dinh. – Tham vấn là một quá trìnhl~n 1 ‘ Quả trình ~ vấn có thể chi’ nhiều cuộc
nói chuyện trên tiếp đê 1 dim ra trong một lằn gặp .gỡ thân chủ nhà ~rềt vả đương đầu
ị giữa thân chủ và người cố vấn. được vẫn đè của mình. 1
– Nhả tham vấn thề hiện sự tin’ tưởng 1 – Người cổ vần nới với thân ‘ vào khả năng tự
giải quyết vắn về của 1 chủ vế những quyết định mà thân chủ, vai trỏ của nhà tham
vấn 1 họ cho là phù hợp nhắt đối với cái lả ‘hường đạo” cho thân chủ. 1 tình huống
của thân chủ. – Nhà tham vấn có kiến thức vè cách 1 – Người cố vấn có kiến thức vê ‘
cư )rủ và phát tn~n của con người. ị những lĩnh vực nhắt đinh vả có Họ có các kĩ năng
nghệ và thao tiếp. 1 khả năng truyền đi những có khả năng khai thác vấn đê và cảm 1

kiến thức đó đền người cán hỗ xúc của thân chủ. 1 trợ hsy hướng dẫn trong linh 1 vực
đó
– Nhả tham ván giúp thân chủ nhận 1 – Tập trung vào thê mạnh của ra và sử dựng
những khả nâng vả thể 1 thân chủ không phải là xu mạnh của riêng họ. 1 hưởng chung
của người cố vấn Nhà thầu ván phải thấu cảm với 1 ‘ Nsứời cố vẩn đưa ra những
những.cảm giác và cảm xúc của thân 1 lời khuyên tốt như cho thản. chủ bằng thái độ
chấp nhận tuyệt 1 chủ nhưng không quan tâm.
đối 1 đến việc chuẩn tải sự thấu 1 cám, chấp nhìn tới- thân chủ.’ Thân chú làm cho
cuộc nồi 1 – Sốt khi thân chủ trinh bày. chuyện; nhà tham vấn lãng nghe, 1 vấn để của
mình. người cố vấn J phân hồi. tổng kết và đặt câu hồi. 1 làm chủ cuộc nói chuyện và
1 1 đưa ra lời khuyên. 1

Khi nhà tư vấn sử dụng kiến thức của mình để đưa ra những gợi ý và lời kh~l~cn, hay
chịu trách nhiệm tìm ra một “cách điều tri” hướng đến sự thay đôi của tổ chức, nhà tư
vấn có thể trở thành chuyên gia, cố vấn, người hướng dẫn, người huấn luyện vài hoặc
người giáo dục. Ngược lại, khi nhà tư vấn trợ giúp thân chủ sử d~mg những nguồn lực
của chính họ trong tổ chức để thay đổi, thì nhà tỉ. vấn là người điều đình và/ hoặc
người tạo điều kiện thuận lợi, người cộng tác. Trong trường hợp này, nhà tư vấn hoạt
động như một người tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thay đổi bằng cách làm việc
cùng với các cá nhân liên quan, cung cấp các tài liệu và các giải pháp.
ờ Viết ~aln,~ oặt động tham vất. còn khá mới mẻ và tự phát, việc dùng khái niệm
chụp được thống nhất trong xã hội nên thuật ngữ Tham vấn được chúng tôi sử dụng
trong cuốn tài liệu này có nghĩa tiếng Anh là Counseling và thuật ngữ Tư vấn là
Consultation. Hai khái’ niệm này đã được thống nhất cách gọi trong Hội thảo về Công
tác tham vấn trẻ em, do Unicef kết hợp với ủy ban Dân số-gia đình Việt Nem (tên cũ)
tổ chức, thảng 4/2002.
3. Tham ván tâm U
Tham vấn (Couns’ling Psychology) là một thuật ngữ không còn xa lạ ở Việt 1 Hoạt
động tam ” n 1 Nam trong khoảng 1 0 – 1 5 năm lại đây. 1 đối á~7ng trinh ~v ván 1
Tuy nhiên. cho đến nay vẫn còn đang tồn 1 đề của họ. làm cho họ 1 tại nhiều cách

hiểu khác nhau liên quan 1 cám thấy dễ chịu. búp ‘ tới thuật ngữ này. Không riêng giở
Việt 1 họ nhận biết vẫn đe và ‘ Nạm mà tại các nước phương Tây và 1 ‘cá’ ằnđ~ ó;pháp
cho ~ Bạc Mỹ, thuật ngữ tham vấn cũng được ~ hiểu ở nhiều mức độ khác nhau. Đôi
khi, nó chi những hoạt động của người giúp đỡ thông nhường, hoặc của tình nguyện
viên, họ được xem như là người .làm công tác trợ điệp. Hay nó nói đến những người
làm tham vấn chuyên nghiệp tại các bệnh viện, trung tâm, dịch vụ – xã hội, hoặc các
trường học với nền tảng kiến thức về tâm li học, công tác xã hội hoặc các ngảnh khác.
Trong chương này, chúng tôi muốn đề cập đến tham vân với tư cách là một hoạt động
trợ giúp mang tinh chuyên nghiệp, trong đó đòi hỏi nhà tham vấn có kiến thức sâu về
tâm li và hành vỉ con

người nhằm giải quyết những vân đề của cuộc sông ‘sà hội được coi là nguyên nhân
nảy sinh những rối loạn tâm lí cân được giúp đờ ở các cá nhân. Theo Miclke 1.
(1999), yếu tố tâm li là động cơ rõ rệt thúc đầy con người tìm đến tham vấn. Do đó
khái niệm tham vân nói đến sự trợ giúp tâm lí, chứ không đơn thuần là sự hỏi đáp về
thông tin, kiến thua. Vì vậy, khái niệm tham vấn trong giáo trình này được hiệu là
tham vấn tâm li.
Hiệp hội các nhà tham vấn Hoa Kì (ACA, 1 997) cho rằng: Tham vấn là sự áp dụng
nguyên tắc tâm lí, sức khỏe tinh thần hay nguyên tắc về sự phát triền con người thông
qua các chiến lược can thiệp một cách có hệ thống về nhận thức, xúc cảm, hành vi, tập
trung vào sự lành mạnh, sự phát triển cá nhân. phát triển nghê nghiệp cũng như vấn đề
bệnh lý.
Đinh nghĩa của’ Hiệp hội Tham vấn Hệ’ Ki cũng xác đinh rằng quá trình tham vấn
được hiệu như là một mối qua” hệ tự nguyện giữa nhà tham vấn và khách hàng.
TTOng mối quan hệ nảy nhà tham vấn giúp khách bảng tự xác định và tự giải quyết
vấn đề của mình. P.K. Onner cho rằng thậm vun lả quá trình, vì vậy nó đòi hỏi các nhà
tham vấn phải dành thời gian nhất đinh và sử dụng các kĩ năng một cách thuần thục để
giúp đỡ đối tượl’glthân chủ tìm hiểu. xác đinh vấn đê vi triển khai các giải pháp trong
điều kiện cho phép. Tham vấn lả một khoa học thực hành nhằm giúp con người vượt
qua được những khó khăn của mình, giúp họ có khả năng hoạt động độc lập trong xã

hội bằng chinh kj năm sống và năng lực của minh2. Theo chúng tôi, trong thiếu kiện
hoạt động tham vấn ở Việt Nam còn tự phát và ai cũng có thề tự cho mình là nhả tham
vấn khi họ muốn làm công việc ~ giúp ng~rởi khác, thì một đinh nghĩa về tham vân
đầy đủ hơn có thể phát biểu là: Tham vấn là một quả trinh tương tác giữa nhả tham
vấn (người có chuyên môn và kĩ năng tham vân, có các phẩm chất đạo đức của nghề
tham vấn vả được pháp luật thừa nhận) với thân chủ (cỏn gọi là khách hàng – người
đang có vấn đề khó khăn về tâm lí muốn được giúp đỡ). Thông qua các kĩ năng trao
đối vả chia sẻ tâm tình (dục trên các nguyên tắc

Triết lí của si giúp đỡ Giúp thân chú nhìn vân đẽ nhi nó vôn có.
Giúp thân chủ tự giát q~yél vấn để của minh.
– Mọt nghé giúp người khác giú~c’ đỡ chính họ.
đạo đức và mối quan hệ mang tính nghệ nghiệp), thân chủ hiểu. và chấp nhận trl~rc tê
của mình, tự tìm lấy tiềm năng bản thân để giải quyết vấn đề của chinh mìnhl. Thuật
ngữ tham vấn mô tả chính xác bản chất của nghề trợ giúp là giúp người khác đang có
khó khăn lâm li mà không hướng họ theo ý mình.
Khái niệm tham vấn mô tả chính xác các kỹ năng, kiên thức, thái độ và các phương
pháp tiếp cận đôi với các đôi tượng khó khăn về tẩm li có nhu cầu được giúp đỡ. 1 1
Bằng cách tập trung vào những trải nghiệm, cảm xúc, suy nghĩ, h8nh vi của thân chủ
vút l~h~n~ đáp ứng một cách có chủ đinh, nhà tham vấn tạo ra sự khám phá, chấp
nhận hoặc thách thức ở thân chủ, giúp họ tự đạt tới một mức độ thích hợp về khả năng
hoạt động độc lập trong xã hội. Như vậy tham vấn với tư cách là một
nghề, một dịch vụ trợ giúp tinh thần, đòi hỏi nhà thơm vấn phải trải qua một quá trinh
đào tạo lí thuyết và thực hành có giám s. t, vi tham vấn không phải là giải đáp, cho lời
khuyên, hướng con người đến các chuẩn mực xã hội chung chung mà ai, lúc này lúc
các, cũng có thể làm được.
Richard Nelsson (1997) cũng cho rằng mục tiêu của tham vấn là hướng tới thay đổi
cách thức cảm nhận, suy nghĩ và hành động của con người đê giúp họ tạo nên một
cuộc sống tốt đẹp hơn. Do vậy, theo ông, tham vấn là một quá trình can thiệp giải

quyết vấn đề với một mối quan hệ, một quá trình tương tác đặc biệt giữa người làm
tham vấn vả thân chủ. ông cho rằng tham vân có thê được sử dụng ở những cấp độ
khác nhau. Nó có thể là dạng hoạt động mang tính chuyên sâu của các nhà tâm lí học,
cán sự xã hội, nhưng nó cũng có thê là một phần công việc của giáo viên, y tá, hay
điều dường, các nhà tình nguyện viên.

có thế nói hoạt động tham vấn phản ánh nhu cầu của những người tìm kiếm sự giúp
đỡ tâm lí. Tham vân trở thành một nghề chuyên nghiệp xuất phát từ nhu cầu này của
xã hội. Nỏ tập trung vào giúp đỡ người khặc giải quyết các khó khăn tâm lí của họ.
Với cách hiệu này, khái niệm “Tham vân tâm lí” thường được gọi ngắn gọn là “Tham
vấn”.
Bản chất của tham vân lả hoạt động hay phương pháp trợ giúp người có vấn đề tự giải
quyết vân đề của chinh mình chứ không phải là hoạt động đư8 ra lời khuyên mà chúng
ta thường hiểu. Sự trợ giúp ở đây được thể hiện qua việc giúp người có vấn đề hiển
được chính họ, hoàn cảnh của họ, phát huy được tiềm năng, năng lực vốn cỏ của chính
mình. Với ý nghĩa này, tham vấn còn có tác dụng giúp đối tượng nâng cao khả năng
đối phó với vấn đề trong cuộc sống.
Toàn bộ quả trình tham vấn thể hiện ở các giai đoạn hợp tác khác nhau đòi hói việc sử
dụng các kì năng khác nhau của nhà tham vân. Nhà tham vấn cẩn có thời .gian để hiểu
vấn đề của thân chủ và con người thân chủ. Cũng như vậy, thân chủ cần có thời gian
đê kiểm nghiệm khách quan vấn đe của mình Quá trình tham vân hướng tới những
kiến thức và nhân cách làm người, gắn với sự trưởng thành của thân chủ và cả nhà
tham vân. Điều này khác hẳn với việc cho lời khuyên, ra quyết đinh thay cho thân
chủ: Vì vậy nhà tham vấn không thể đưa ra những phản xét, những giải đáp, hay lời
khuyên chi sau 15 – 20 phút trò chuyện với thân chủ. Quá trình chia sẽ trong tham vấn
đòi hói sự tích cực hợp tác giữa nhà tham vắn và thân chủ. Trong đó, nhà tham vấn
bày tỏ sự lắng nghe, thầu hiểu còn thân chủ nói ra được tâm sự của mình. Nhà tham
vấn giúp cho thân chủ thấy được sự xáo trộn nội tâm của họ. Thân chủ không chỉ hiểu
rõ sự kiện, hoàn cảnh gây ra vàn đề mà qusn trọng hơn ý thức được con người mình
trong tình huống có vấn đề. Đâu đó giúp cho thân chủ vượt qua được những trò nệm

tâm tỉ để nhìn vấn về/ của mình như nó đang có. Việc này cũng đồng hành với quá
trinh tìm tiềm năng của thân chủ để đưa ra được các phương án giải quyết vân đê của
mình.

Mục đích của quá trinh tham vấn là phải khơi gợi được những tiềm năng. mặt mạnh
của thân chủ. Điều này đồng nghĩa với việc nhà tham vấn chấp nhận thân chủ, động
viên, khích lệ, củng cố những giá tri của thân chủ. Rô ràng rằng, khi thân chủ tự tìm
đến nhà tham vấn để được giúp đỡ, chia sẻ, có nghĩa là về thực chất họ có tiềm năng
đương đầu với vân đề và muôn giải quyết vấn đê của mình.’Điều quan trọng là nhà
tham vấn có khả năng như thế nào đê giúp thân chủ đương đầu được vấn đê của họ. Vì
thê nhà tham vân có thê cần chi ra những tiềm năng của thân chủ đê giúp họ tin vào
bản thân và khả năng của mình. Nhà tham vân có thê chi ra nhiêu hơn, cụ thể hơn tiềm
năng của thân chủ khi hiểu nhiêu hơn về thân chủ của mình. Với những thân chủ tự ti,
ít trông cậy vào bản thân, nhà tham vấn có thể nói:
Tôi biết chi là người có trách nhiệm vớt bản thân và gia đinh mình (hoặc chị là người
biết hy sinh bán thân : chi là người dám đương đầu với khó khăn ; chị là n~t71rời
giết cán nhốc trước khi đi đến mọt quyết định, chị là người phụ nữ có lòng bao
dung : người có lòng tư trọng cao ). vì vậy chúng ta sẽ xem xét các giải pháp, chị sẽ
cân nhắc xem cách giải quyết nào là tốt nhát cho vấn đề của chi.

Nói tóm lại, quá trình tham vấn nhằm giúp cho thân chủ tự chịu trách nlli~m với cuộc
đời của mình, tự tìm cách .giải quyết các vấn đề của mình, và nhà tham vấn chỉ là
người soi sáng vấn đề, giúp vè mặt thông tin, giải tỏa các xúc cảm gây ảnh hưởng tiêu
cực đến các quuyết định của thân chủ, chứ không đưa ra lời khuyên hay quyết đinh hộ
vấn đề cho thân chủ. Tham vấn là tiến trình giúp đỡ chứ không làm hộ cho thân chủ.
Quá trình tự quyết sẽ giúp thân

Phân tích toàn đối thoại Thân chủ: Em rất buôn “i con em không nghe lời em. hôm
nào đó cũng đi học vé muộn. điều này làm ~nl rát cá u. .. Nhả trùm vịn: Có cán dành
nhiều thời gian chia sẻ với con hơn. Chi khól~g nên cáu với cháu vì làm thê chi khoét

sáu thêm sa ngàn cách giữa chị và cháu.

chủ mạnh lên, dám nghĩ và đương đầu với vấn đê khó khăn của chinh mình.

li. Môi liên hệ nghề nghiệp trong các ngành trợ giúp Các hình thức đào tạo người trợ
giúp chuyên nghiệp thường được nhắc đến tương ứng với công việc họ làm trong xã
hội là tri liệu tâm lí, tham vấn. trợ giúp xã hội, tư vấn sức khỏe tâm thân v v Tuy
nhiên, những công việc này đan xen nhau, có sự giao thoa và đôi khi khó cỏ thê làm
rạch ròi. Ví dụ, ngành Tâm li học (đặc biệt là chuyên ngành Tâm li học Lâm sàng) đào
tạo những người làm nghệ tri liệu tâm li. cả người làm tham vân tâm lí và ngành Tham
vấn đào tạo người làm công việc tham vân, và cũng đảo tạo người làm tri liệu tâm lí.
Tương tự như vậy, trong ngành Công tác xã hội, những chuyên gia công tác xã hội có
bằng thạc sĩ thực hành cũng làm công tác tham vấn hay tri liệu tâm li. Các bác sĩ tâm
thận cũng cỏ chức năng tri liệu tâm li hay tham vấn. Các nhà tâm thần học là người
được đào tạo tôi trong việc phát hiện và điều tri tâm bệnh, và được đảo tạo tồi thiêu vê
kĩ thuật tham vấn cá nhân, nhóm. kĩ th~ìt tri liệu tâm lí, kĩ thuật đinh lượng tâm li, sự
phát triển con người vả tham vấn nghề nghiệp.
1. Tâm “học và tham văn tâm ”

trong tham vấn cả nhân và nhóm. cũng
như có kiến thức vô tâm bệnh học. Trong thực hành trợ giúp con người, các nhà tâm li
học có những chức danh được cấp bằng/chứng chi nghề: nhà tâm lí lâm sàng, nhà tâm
lí học tham vấn, nhà tâm li
học đường và nhả phẫn tâm học. Tất cả những người có một trong các chức danh này
du có thể làm công việc tri liệu tâm li. 1
Theo Raymond Lloyd Richmondl’ hầu hết những người được gọi lả’ nhà tâm li học
(đặc biệt ở Hoa Kỳ) đều có trình độ tiến sĩ, được đảo tạo chuyên sâu ve thực hành tri
lưu tâm lí. Họ có khả năng phát hiện vả chữa tri các loại vấn đề về cảm xúc có khả
năng nghiên cứu vả lượng giá

Thảo luận Bằng sự hiểu biết của mình. bày chi ra sự tương đõn~ vả khác biệt tiếng
cổng việc được gọi là nam vấ~lânl n và Tri liệu tâm li.

Khi nói về sự khác nhau giữa nhả tham vấn và nhà tâm lí học lâm sàng (người làm trị
liệu tâm !í), TS. San Francisco đặt câu hỏi: “Khác nhau giữa tâm lí lâm sàng và tham
vấn tâm lí là gì?”. Theo ông, câu trả lời không hề đơn giản bởi vi ngành tâm li học có
thể được ứng dụng theo nhiều cách khác nhau. Vì vậy, việc chỉ ra sự khác nhau giữa
tâm lí lâm sàng và tâm li tham vân là không đơn giản Một số người học tâm li học
nhưng làm việc như một nhà tham vấn, một số làm việc như một nhà trị liệu và số
khác là nhà tâm lí học. Và theo San Francisco, mặc dù các chương trình đào tạo tham
vấn thường dạy các lí thuyết trị liệu tâm lí khác nhau. Nhưng đào tạo và giám sát về
thực hành trị liệu tâm li thường không được bao hàm trong đào tạo tham vấn. Nói
chung, trong khi trị liệu tâm lí hướng đến những thay đôi phức tạp trong tính cách và
thường làm việc với các xung đột vô thức, thì tham vấn hướng đến những tình huống
tức thời và bị giới hạn. Hiện nay các chương trình đào tạo trên thế giới chuyên về
tham vấn thường dạy các lí thuyết trị liệu tâm lí khác nhau. Nhiều nhà tham vấn phủ
nhận sự phân biệt giữa tham vấn và trị liệu tâm lí do một sô chương trình đào tạc’
tham vấn đã rất chú trọng vào trị liệu tâm lí.
ờ Mỹ, một người có bằng tiến sĩ tham vân có thể được chứng nhận là một Nhà tâm lí
học. Một người với bằng thạc sĩ tham vân, ở một số bang, có thể trở thành Nhà tham
vấn chuyên nghiệp được công nhận (Licensed Professional Counselor). Trên thực tế,
để phân biệt sự khác nhau rạch ròi giữa nhà tham vấn, nhà tri liệu đột nghiệp ngành
tâm lí học lâm sàng) là rất phức tạp. 1
Tham vấn tâm lí là một nghề chuyên nghiệp. Nó xuất phát không phải từ phòng khám
bệnh, mà từ môi trường xã hội với các vấn đề xã hội. Tham vấn tập trung vào giúp đỡ
người khác giải quyết các khó khăn hay các vấn để liên quan đến trường học hoặc gia
đình. Trong khung cảnh này, nhà tham vấn là “người giải quyết vấn đề” thông qua
những lời khuyên trực tiếp hay những hướng dẫn gián tiếp nhằm giúp thân chủ. có
những quyết định hợp lý. Tham vân có nguồn gốc liên quan đến lĩnh vực giáo dục,

mặc dù các nhà tham vấn có bằng tâm lí học. Nhiều chương trình tâm li học thường

chi đào tạo tiên sĩ Tâm li học tham vấn, một nhánh của tâm lí học tập trung vào việc
thực hành tham yến. Bên cạnh đó, nhiêu nhà tâm li học tham vấn được đào tạo về
hướng nghiệp, một khía cạnh của tâm lí học giúp cá nhân khám phá ra xu hướng nghề
nghiệp của cuộc đời mình.

Raymond Lloyd Richmond cho rằng tham .vấn thường liên quan đến những vấn đề
“thông thường” hơn là các vấn đề rối loạn tâm thần. Nỏ gắn với việc ra quyết đinh và
những hãnh động cụ thê nên làm. Vấn đề của thân chủ tập trung vào những sự kiện
hiện tại – những vân đề nằm trong binh diện ý thức, suy nghĩ lí trí, hơn là vào những
sự kiện đã xảy ra trong quá khứ với những vân đề thuộc về vô thức (mặc dù khi xem
xét các sự kiện gây ra tổn thương cho thân chủ, nhà tham vấn vẫn trở lại nguồn gốc
quá khứ của vấn đề). Trị liệu tâm lí nhằm mục đích thay đổi suy nghĩ, cảm xúc và
hành vi của thán chủ từ kém thích nghi sang thích nghi hơn. Khái niệm “Nhà” trị liệu
tâm li là thuật ngữ gọi theo thỏi quen nhằm chi công việc của người trợ giúp. Tri liệu
tâm lí chỉ lả cách thức. phương pháp tác động. mà một nhà tâm lí học, nhà tâm thần
học hay một nhân viên công tác xã hội được chứng nhận đều cỏ thể hành nghề tri liệu
tâm lí. Mặc dù thuốc có thể được dùng kết hợp trong tri liệu tâm li và là thành phần
quan trọng nếu thân chủ “bi bệnh thực thể”, nhưng thuốc không thể được coi là thành
phần của tri liệu tâm lí, bởi tri liệu tâm li thực sự phụ thuệc vào việc thân chủ sử dụng
những trải nghiệm ươn lí của mình để mang lại những thay đổi như mong đợi. chứ
không phải là thuốc.
Trong công tác đào.tạo nhà tham vấn hiện nay trên thế giới, thua ngữ tham vấn và tri
liệu tâm li được trinh bày một cách gần như tương đồng trong đa số các sách giáo
khoa ở Hoa Kỳ. Hầu hết những giáo trình này đều sử dụng các trường phái li thuyết
của tâm lí học danh cho nghiên cứu và thực hành tham vấn hoặc tri liệu tâm lí. Theo
E.D. Neulơug, chúng ta có thể thấy những quyên sách giáo khoa vê lí. thuật tham vấn
và tri liệu tầm lì, trong đó cỏ những lí thuyết giống nhau, không thế phân biệt được. Vi
dụ, C H. Patterson, người viết giáo trình nổi tiếng “Lý thuyết tham vẩn và tri liệu đã

tuyên bố rằng tham vân và tri liệu cùng được sử dụng

trong sách của ông vì dường như không thể có bất cứ sự phân biệt rõ rệt nào giữa
chúng (Patterson, 1993). Tương tự, Baruth và Huber (1985) đã nói rằng họ sử dựng
thuật ngữ tham vấn và tri liệu tâm lí một cách ngang bằng xuyên suốt các sách của họ.
Corey (1996), trong tác phẩm nôi tiếng: “Lý thuyết và thực hành tham vấn vả trị liệu
tâm lí” đã không Hói Vê Vân đề này mà chọn việc sử dụng các thuật ngữ tham vân và
tri liệu tâm lí hoán dội cho nhau. Còn C Rogers trong các sách về tham vấn của mình
cũng cho rằng sự khác biệt giữa hai thuật ngữ này là không đáng kể đối với những
người có chứng chi hành nghề trợ giúp. Đối với lĩnh vực tham vấn và trị liệu tâm lí,
hiện nay trên thế giới vẫn chưa có sự phân biệt rõ ràng. Thậm chí có nhiều chuyên gia
trợ giúp hàng đâu trên thế giới cho rằng tham vấn và tri liệu tâm lí được sử dựng như
nhau hoặc thay thế cho nhau trong 70% trường hợp (R. Richmon). Khi thân chủ có
nan đề cần trợ giúp, Neukrug cho rằng ranh giới giữa tham vấn và tri liệu thường thể
hiện một cách tương đối như sau: công tác hướng dẫn, trùm vấn vá tri llệu’ăm 11 trong
một chuỗi trợ giúp liền túp

Hướng dẫn <-> (Guidance) Vấn để ngắn hạn Thay đổi hành vi – Vấn để bên ngoài
Ngay bây giờ. tại đây Mang tính ngăn ngừa – Có ý thức
– Tập trung vào sự g~71 ý Của người tr(7 giúp

Tham vấn 1 < > Tri liệu Tâm lí (Counsellng) 1 (psychotherapy) < > ~ – Vấn đề dải
hạn < > 1 – Cấu trúc lại nhân cách ‘> 1 – Vấn đề bên trong > 1 Bây giờ và sau đó > ‘
mang tính hồi phục > 1 – có thức
< > í – Tập trung phát hiện khả 1 năng thay đổi của thân chủ

xét trong một chuỗi hoạt động trợ giúp liên tiếp trên, khái niệm hướng dan liên quan
đến sự lực chọn giải pháp thích hợp cho một vấn đề, như chọn nghề, chọn trường,
chọn môn học và thường gắn với môi trường học đường, gắn với giáo dục, hướng
nghiệp. Công

tác hướng dẫn thường cho.lời khuyên theo kiêu người lớn.tuổi bảo người nhớ tuổi,
người thiếu kinh nghiệm nghe lời người có kinh nghửcm, hơn lả giúp thân chủ tạo ra
một sự thay đôi bằng chinh khả năng của họ. ỡ Hoa Ki, công tác hướng dẫn thường đọ
các nhà tâm li học học đường thực hiện (họ tôi thiêu phải có trinh độ thạc sĩ. Với chức
năng đánh giả và tư vấn cho việc giáo dục những học sinh đặc biệt, nên họ không phải
lúc nào họ cũng được cấp phép đê làm tham vấn và tri liệu tâm li (Todd & Borhart,
1994).

Trong phạm vi của công tác thực hành tri liệu tâm li, việc cấp phép hành nghề độc lập
là có giới hạn. Về trình độ thực hành. một nhà tri liệu tâm lí phải có trình độ cao vê
tâm li học lâm sàng, công tác xã hội. hoặc tham vấn tâm lí, vì công việc của họ liên
quan đến việc đánh giả. chẩn đoán và điều chinh những hành vi sai lệch, sự bất lực và
nỗi lo lắng cũng như làm tăng sê thích nghi của con người và sự phát triền nhân cách.
Theo Neukrug, nếu so sánh về phương diện xuất phát điểm của nghề tham vấn,’các
nhà tham vân tâm lí làm việc nhiều hơn với bộ phận dân cư tương đối mạnh khoẻ, còn
những nhà tâm lí học lâm sáng thì làm việc với bộ phận nhỏ dân số có khó khăn về
tâm li. Vi vệy công việc của nhà trị liệu tâm lí thưởng ở bệnh viện, làm việc cùng với
các y tá, bác sĩ tâm thần. Còn nhà tham vấn làm việc ngoại trú tại các trung tâm, dịch
vụ trợ giúp con người trong cộng đồng. xã hội. Ngày nay, sự khác biệt giữa nhả lâm li
học thẩm vấn và tâm lí lâm sàng lả rất nhỏ. ỡ Hoa Ki. một nhà tâm li lâm sàng muốn
trở thành một nhà tham vân tâm lí thi phải đạt được trình độ tiến sĩ từ một chương
trình do Hiệp hội Tâm li Hòa Kì chuẩn hoả và hoàn thành những điều kiện bổ sung do
một ủy ban cấp phép quy đinh.

Trên thế giới. thuật ngữ “nhà tri liệu tâm li” không kết hợp với bất cứ lĩnh vực cụ thể
nào củ’ công tác đảo tạo thực hành sức khoé tâm thần Do đó. hầu như các bang ở Hoa
Kì không cấp giấy phép cho chức danh “nhà trị liệu tâm lí” và kết quả lả bất cứ cá
nhân nào cũng có thể ty cho mình là “nhả tâm li tri liệu’. Về kinh độ thực hành, một
người làm tri liệu ươn lí phải tốt nghiệp ở trình độ cao về ngảnh Tâm lí học, Công tác

xã hội, Tham vấn hoặc Tâm thần học và làm việc trong lĩnh vực sức khoé ươn thần
hoặc thực hành ớ các cơ sở tư nhân về tham vấn hôn nhân và gia đình với các cá nhân
và nhóm.

Thẹo chúng tôi, đánh giá sự khác nhau trong cộng việc của nhà tham vấn và nhà trị
liệu ở Việt Nạm phải nhìn tử bối cảnh đào tạo và công việc thực tế mà họ đang làm.
Ví dụ như ở Việt Nam hiện nay, việc một người đang làm tham vấn hay trị liệu tại các
cơ sở là không có tiêu chi kiêm soát. Họ có thể tốt nghiệp từ Văn, Báo chí, Lịch sử,
Xã hội học Khi trọng xã hội vẫn còn nhiều người đang làm tham vấn nhưng không
tốt nghiệp từ ngành Tâm lí học, thì việc một người tốt nghiệp ngành Tâm lí học, bất kể
từ Trường Đại học Sư phạm hay Trường.Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đều
đáng trân trọng, và đều cho là có trình độ đông đẳng trong công việc trợ giúp tâm lí
người khác. Tuy nhiên, nếu phân tích cụ thể tưởng kiến thức, kĩ năng mà sinh viên
tâm lí học đã học, thì rô ràng sinh viên Khoa Tâm lí, Trường Đại học Sư phạm sẽ làm
việc như một giáo viên dạy tâm lí tốt hơn là làm nhà tham vấn. Cũng như vậy nếu xem
xét các môn học của sinh viên Bộ môn Lâm sàng và Bộ môn Tham vấn thuộc Khoa
Tâm_ lí học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vãn, Đại học Quốc gia Hà
Nội, thì cớ thê nói là công việc trị liệu hay tham vấn của họ gần như là ngang nhau.
Trong trường hợp này, 70% công việc của họ là giống nhau, và sinh viên hai bộ môn
này cớ trình độ tham vấn và trị liệu gần như nhau. Sự khác nhau chút ít ở đây là sinh
viên bộ môn Lâm sàng học nặng hơn về các phương pháp tri liệu và sinh viên chủ yếu
đến các bệnh viện tâm thận thực tập. Còn sinh viên bộ môn tham vấn, họ học nặng
hơn về các kĩ nặng Tham vân và họ chủ yếu đến các cơ sở tham vấn trong cộng đồng
thực tập, và làm quen với nhiêu loại hình tham vấn khác nhau (tham vấn trực tiếp,
tham vấn qua thư, điện thoại, chai). Tuy nhiên, vẫn cái bằng cử nhân hay thạc sĩ tâm li
học, tốt nghiệp tại Trường Đại học khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia
Hà Nội, xét về.lâu dài, sinh viên thuộc Bộ môn Lâm sảng hay tham vấn không thể làm
việc ở lĩnh vực nghiên cứu hay kinh doanh tốt như sinh viên Bộ môn Xã hội hay Quản
trị kinh doanh, và điều này cũng phải nhìn ngược lại. Mặc dù sự phân hóa chuyên
ngành của sinh viên mới ở dạng ban đâu, khác nhau khoảng 360 giờ học (24 tín chi

cho mỗi bộ môn). Có thể nói, ngay đối với sinh viên trong cùng một khoa, người học
chuyên ngành tham vấn

vả lâm sảng cỏ thể lâm cùng một công việc “như nhau – thực hành trợ giúp những rối
loạn tâm lí. Còn sinh viên các bộ môn khác trong khoa, xét theo các môn học được
dạy hiện nay, thì hiệu quả công việc có thề không bằng, nếu như các sinh viên này
muốn làm công việc chăm chữa tâm li cho người có rối loạn.
2. Tham vấn và công tác xã hội
Mặc dù các nhận viên công tác xã hội (cán sự xã hội) truyền thống làm việc như
những người bênh vực cho người nghèo và túng quẫn, nhưng ngay tử năm 1900 cách
thức tiếp cận trao đổi tâm tình với người nghée đã được Mary ~chmon xem như lả
hình thức trợ giúp có hiệu quả và tổng kết thành phương pháp trợ giúp cá nhân.
Phương pháp này đã được đưa vào chương trình đào tạo nhân viên trợ giúp làm việc
với cá nhân. tuy nhiên vẫn tồn tại sự phân biệt về li thuyết chủ yếu giữa thạc sĩ công
tác xà bội và thạc sĩ tham vấn, nhưng theo E.Neuknlg (1999), hai vi tri này tương
đồng nhau hơn là khác biệt nhau. Với những khoá đào tạo thêm về công tác giám sát
thực hành, các nhím viên công tác xã hội có thể hoạt động như một nhà tham ván hoặc
trở thành nhân viên công tác xã hội lâm sàng được cấp phép. Tuy nhiên, vì kết quả đạt
được của công tác xã hội truyền thống là mang lại sự trợ giúp cho những người bi
thiệt thòi và làm việc với gia đình và hệ thống xã hội nên các nhân viên công tác xã
hội thường được thuê bởi các dịch vụ cứu trợ trẻ em, các cơ quan bao cấp của chính
phủ, hay trong các tố chức cộng đồng, các dịch vụ dành cho gia đình, thực hành trong
các bệnh viện, các trung tâm sức khoẻ tâm thẩn hay các nhả tạm cho những người vô
gia cư; những người khác cỏ thề làm việc trong vai trò của người quản li các tổ chức
dịch vụ xã hội. Nhiều nhân viên công tác xã hội làm công việc tri liệu tâm lí cá nhân
và các liệu pháp gia đình trong tô chức, mà ít làm việc như chức danh của một nhà
tham vấn hay nhà tri liệu độc tệp trên các đối tượng có tổn thương tâm li. Vả cho’ dù
các nhân viên công tác xã hội được dào tạo khái quát về các kĩ thuật tham vấn nhưng
họ thưởng không đi sâu vào lĩnh vực tham vấn nghề – lĩnh vực đòi hỏi sứ dụng thông
thạo nhiều hơn về các trắc nghiệm tâm lí.

III. Đối tượng, mục đích, nhiệm vụ và hiệu quả của tham vấn 1 Đối giêng của tham
vấn
Với tư cách là một khoa học, đôi tượng của tham vấn là nghiên cứu các biểu hiện
“không bình thường” trong nhận thức hành vi và các nguyên nhân gây ra chúng ở các
cá nhân và nhóm người có khó khăn tâm lí nhằm trợ giúp cho họ sông tốt hơn. Cỏ thê
nói, thân chủ và nan đề của thân chủ chinh là đối tượng nghiên cứu và thực hành giúp
đỡ của tham vấn.
Đối với lĩnh vực thực hành tham vấn, khi cá nhân hoặc một nhóm người cảm thấy có
vấn đề mà không ty Giải quyết được, nhưng họ lại có nhu cầu được giúp đỡ một cách
chuyên nghiệp, thì họ cần đến nhà tham vấn:

đỡ (có thể là nhà tham vấn chuyên nghiệp hoặc không). Trước một
sự việc người này có thê cảm nhận rằng vấn đề là quá lớn, người
khác thì cho rằng chẳng có vấn để gì cả, rằng đó là chuyện vớ vân.
vì Vậy khi giúp đỡ thân chủ, nhả tham vấn cần tách bạch sv cảm
nhận “có vấn đề ‘ của.thân chủ và sự cảm nhận “không có vấn đề”
của nhà tham vấn (Vấn đề này sẽ được xem kĩ trong phần nan đề
Thông thường một người nói rằng họ đang có vấn đề, điều này có nghĩa là người đó
đang không biết phải cảm nhận như thế nào, phải làm gì trước một sự kiện xảy ra với
họ. Những kinh nghiệm, hiểu biết trước đây của họ về vấn đề đang xảy ra có thê
không giúp gì được cho.họ. Vì vậy họ cần đến sự giúp
của thân chủ ớ chương 3).

Cuộc tham vấn đl’vc gọi lệ thành công khi thán chú cám thấy có thé đương đầu với
vấn đề của minh mà không cần đến sư !rợ giúp tiếp theo cl4′ nhà tham án hay là thuộc
vào người khác.

2 Mục đích của tham vấn

– Mục đích chung của tham vấn
Cải tiến, củng cố (về mặt sức khỏe tinh thần) giúp thân chủ sống tốt hơn.
Ngăn ngừa, tránh không đê vấn đề xảy ra tồi tệ hơn.
Giúp giải quyết vấn đề cụ thê.

Giúp thay đổi hành vi. nhãn cách (làm giảm hoặc biến mất triệu chứng và phát triển
các kĩ năng ứng phó, giải quyết vấn đề nhằm tạo khả năng thích nghi tốt nhất trong
môi trường thân chủ đang sống). Điều này liên quan đến tri liệu tăm lí.
Các mục tiêu cụ thể
Giúp thân chủ giảm bớt .csc cảm xúc tiêu cực trong hoàn cảnh khó khăn và cảm thấy
thoải mái khi trò chuyện về nan đề của minh.
Giúp thân chư tăng thêm hiệu biết về bản thân và hoàn cảnh của họ; Giúp thân chủ
biết chấp nhận nan đề của mình như là đang có.
Giúp thân chủ đưs ra các quyết đinh lành mạnh và có khả năng xử li được nan đê.
. Hướng dần thân chủ thi hành các quyết đinh của họ và có khả năng dự phòng các
tinh huống tương tự xẻy ra bóng tương lai.
Các cá nhân khi cỏ như cầu trợ giúp tùy vào các mục đích họ đặt ra mà nhà tham vấn
tiến hành hoạt động và xác định thời gian công việc giúp đõ. Mục~tiêu’tham vân luôn
luôn được xác đinh từ thân chủ và nhà tham vân cần nắm rô nhu cầu tham vấn của
thân chủ. Với một sô thân chủ, sự trợ giúp đơn thuần chi là giải toả cảm xúc (đạt mục
đích I). Vì vậy, việc lắng nghe thân chủ giải tỏa và sử dụng kĩ năng thấu cảm để thân
chủ thấy được tôn trọng, được chấp nhận là đủ. Nhưng với một số thân chủ khác. mực
tiêu tham vấn không đơn thuần chi là giải. tỏa cảm xúc nhận biết vấn đề của mình,
hay biết cách đưa ra các biện pháp đối phó, mà hơn thế nữa họ cần thay đổi hành vi.
Do đỏ, nhả tham vấn phải dành nhiều thời gian và cân nhắc các phương pháp tiếp cận
để giúp thân chủ đạt được cả bọn mục tiêu tham vân của họ.

Thảo luận các tình huống
về vấn đệ ai là người xác định thực đích của cuộc tham ván. lôi cho rằng.
a. Đó chính là trách nhiệm của khách hàng.

b. Đó chinh lả trách nhiệm của nhà tham vấn.
~ Đó lả sự hợp tác giữa khách hàng và nhả tham ván.
d. Cơ sở thẩm vấn phải quyết đinh mục đích tham vân cho khách hàng.

? Tham vấn và là lều nén tập trung vào:
a. Những điêu mà khách hàng đã .rải nghiệm trong quá khứ.
b. Những điều khách hàng đang trải nghiệm.
c Nhưng nỗ ltlrc, phấn đấu của khách hàng đê hướng về tương lai.
do Bất cứ vấn đề gì mà khách hàng muốn.

Tôi cho rằng nhà tham vân nên:
a. Chủ động và có đinh hướng.
b. Chi mang tinh đinh hướng tương đối, đê giúp khách hàng định hướng

c Là người mà khách hàng muôn họ như vậy.
d. Đinh hướng hay không đinh hướng, lả phụ thuộc vào loại năng tự đinh đinh hướng
của khách hàng.

/ Tái đột mục tiêu tham ván cho các khách hàng của tôi lntớ~ khi tiến hành việc ham
ván cho họ:
+ Đúng + Sai + Vừa đúng, vừa sai
Lời giải thích:
cuối củng, dê cùng có những tri thức tiếp thu được qua mỗi chương, chúng tôi xâydựng những bài tệp trường hợp trong thực hành thực tế tham vấn tâm lì. Diều này bộc lộ trongchương VIII.Giáo trình này được chuẩn bi trong nhiều năm. Các nội dung chinh của nó đã dượcđưa vào giáng dậy cho sinh viên dưới dạng bài giảng mở màn tử khóa học 1 P97 – 19 ~ 98 và được chỉnh sửa, tăng cấp qua mỗi khỏa học. Vl vậy, phần đông những in thức cănbản trong tải liệu này đều không ít quen thuộc với sinh viên những thế hệ ngành Tâm líhọc, thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội vả Nhân văn Đại học Quốc gia TP. Hà Nội. Có thề giáo trinh vẫn còn nhiều điều phải bàn run vả bố sung. Nhưng, xét trong thực trạng giảng dạy tâm lí tiệc thực hành thực tế ở Nước Ta lúc bấy giờ. việcra đời của những tài liệu liên quân đến tham vấn và tri liệu tâm lí, mặc dầu chưa hoànthiện, vẫn là rất là thiết yếu, không riêng gì so với sinh viên ngành Tâm lí học, mả cỏncó ích cho những sinh viên ngành trợ giúp khác, như Công tác xã hội, Tâm thần học. Giáo dục học. Chúng tôi xin chăn thành cám ơn sự góp phần quý báu của những quý vi vả những bạn đểcuốn sách được triển khai xong hơn sau này. Tác giảChương 1THAM VấN TÂM Lí Là MộT KHOA HọC ƯNG DụNGCâu hỏi : Cần bao nhiêu nhà làm lí học để chu én dời nói / có hành ? Trà lời : Chi cán một ngll ‘ 71. nhưng cú hành phải thực sẽ lllllón vận động và di chuyển. Câu lruy ~ n vui trên phản ánh li biệt của sự thay đối trong tham vân tám li là : Bất cứthay đổi nào do ra trong cuộc sống bạn phải khởi đầu lừ bại và lừ nhưng cô gắng củachính bạn. NlT ( i lál ~ l li học có thê hướng dẫn bạn vuốt quơ những nó để của bạn. nhưng không ai có thê làm thay bọn. ( Raymond Lloyd Ric ~ mond ) Trong chương một, hoạt động giải trí tham vấn tâm lí được nhìn nhận như một ngành khoahọc ứng dụng. Chúng tôi sẽ phân biệt những khái niệm thân mật với tham vấn, như trợgiúp tâm lì, tham vàn tâm lí, tư vân và tri liệu tâm li. Cùng. với những khái niệm nàychúng tôi sẽ trình diễn mối quan hệ giữa những ngành trợ giúp, như : Tâm li học, Thamvấn, Công tác xã hội và Tâm thần học đê người học thây được ranh giới giữa những khoahọc có chung một hoạt động giải trí trợ giúp tâm lí con ‘ người. Do tham vấn tâm li là mộtkhoa học và một nghề, nên việc xác đinh mục tiêu và trách nhiệm của nó là rất là cầnthiết. Cuốn ì’tha ‘ ll vân tâm lồ này được trình diễn dưới góc nhìn tham vân cá thể, vì vậyviệc ra mắt sơ bộ về tham vấn nhóm và tham vấn mái ấm gia đình, theo chúng tôi. là cầnthiết trong chương này. đà qua nhiều khóa đào lạo. Hằưhét tất cả chúng ta đang ở đau đã giá những. nơi ” 71 này. Chúng tư mở màn tham vấn vớ ,. ó sô thỏi quen ‘ mà. Tự ~ Vệỷ chú, ~ ít, phái ác đào lạo ở liên tục n ~ hién ~ cácnguyên tốc chung mà một nhà tham ván cằn phải làm và có 11 quan trọng hơn lànhững gỉ không nên làm trong tham án. 1 Các khái niệmCuộc sống luôn luôn đặt ra những khó khăn vất vả, thử thách buộc con người phải đươngđầu. Với nhiều người, họ có thê dễ dang hoặc khó khăn vất vả tự vượt qua những khó khăn vất vả màkhông cân tới sự trợ giúp của người khác. Nhưng có không ít người đã không tự làmđược điều này, họ cần một sự trợ giúp m ~ g tính khoa học và chuyên nghiệp để có thểvượt qua được những khó khăn vất vả của mình. Trong trường hợp không chăm sóc đến sựgiúp đỡ bên ngữ. cá thể có thê tự hủy hoại bản thân và người khác để có được mộtcuộc sống niềm hạnh phúc hơn. Tham vấn lâm li sinh ra chính là đề giúp sức những cá nhất, nhóm người theo cách này hay cách khác, có được một cuộc sông niềm hạnh phúc hơn. Trước khi bàn về thsm vấn với tư cách lả mọt khoa học. có 1 số ít thuật ngữ thườngdùng gần với khái niệm tham vân cần dược làm sảng tỏ. 1. Trl7giúp tam 1 [ Trợ giúp lả một khái niệm chung 1 một sô người có những lư ‘ nhất, được dùng trongcác mối quan 1 chất ” bám sinh ” để làm thơm 1 hệ tiếp xúc đời thường, theo cách 1 ~ Một s6 khác không thé 1 giun ” h ~ llll – bị AA ” : i ‘ – ô : ~ r ~ í trơ thành nhà tham ~ l lótdù 1 llgiúp nhau – ai đó giúp ai đó. Đặcbiệt, khái niệm được sử dụng nhiều trong những nghành hoạt động giải trí thực hành thực tế như tâm líhọc. công tác làm việc xã hội, tham vấn, tầm thần học. Khái niệm ” trợ giúp ” sống sót từ khi xuấthiện xã hội loài người vả hoạt động giải trí trợ giúp này có trước khi những ngành khoa học trợgiúp sinh ra. Những hiện tượng kỳ lạ link Giữa con người với nhau như : ” Lá lành đùm lá lách “, ‘ làm msng “, 1 ( Jill Taylor vả Sheelagh ” Hỗ trợ ” không đơnthuần chi nói 1 stewlrt ) đến góc nhìn trợ giúp vật chất, màđằng sau chúng còn tiềm ẩn ý tnghĩa ” nâng đỡ niềm tin “. Trong khi đó, những khái niệm như ” Cho lời. thuyên “, ” Chia sẻ tâm tính “, ” Cảm thông ” trọn vẹn phản ánh sự trợ giúp tâm lí cho người cónhu cầu được trợ giúp. Phần này tập trung chuyên sâu nói về sự trợ giúp tâm lí ( HấpPchychology ), thế cho nên cỏ nhiều chỗ chúng tôi chi dùng thuật ngữ ” Trợ giúp ” nhưng nóđược hiểu theo góc nhìn là trợ giúp ý thức, mà không đề cập đến góc nhìn trợgiúp vật chất. Trợ giúp tâm li, có thê hiệu một cách đơn thuần, là một hoạt động giải trí ( một việc làm ) giúpđỡ cho người đang có khó khăn vất vả tâm li để họ thực thi được điều họ mong ước trongcuộc sông. Khái niệm trợ giúp tâm li bao hàm những việc làm của người giúp đỡkhông chuyên – toàn bộ mọi người, và việc làm trợ giúp của những người chuyênnghiệp – việc làm của những nhà tâm lí học, nhà tham vấn, nhân viên cấp dưới công tác làm việc xã hội, bác sĩ tinh thần, nhà giáo dục Như vậy. từ việc người nhiều thời bảo người ít tuổi, người có kinh nghiệm tay nghề bảo người chưa cỏ kinh nghiệm tay nghề, cha mẹ bảo ban con cháu đặcbiệt, những giả làng, trưởng bản, thầy lang, thầy thuốc, thầy cúng, thầy tu, thầy giáođến những nhà tâm lí học, những nhân viên tư vấn hành nghề tại những cơ sở đều là nhữngngười làm việc làm trợ giúp người khác, bằng những cách khác nhau như cho lờikhuyên, răn dạy, tư vân, tham vấn vả trị liệu. Với cách hiệu như vậy, trong xã hội córất nhiều kiểu người đang làm công tác làm việc trợ giúp và mức độ hiệu suất cao giúp được của họlà không giông nhau. Trong xã hội có ba loại trợ giúp tương ứng với ba kiểu người trợgiúp : Người trợ giúp chuyên nglli ~ p ( professional helper ). ‘ Đó là những người được đào tạosâu và chuyên biệt về những kỹ năng và kiến thức, kĩ năng tâm lí, hành vi con người, kỹ nănggiao tiếp và xử lý những yếu tố theo chuyên ngành của họ để có thề phân phối với đốitượng mà họ trợ giúp, như người làm nghề tâm lí học. tham vấn, công tác làm việc xã hội, tâmthần học Các ngảnh trợ giúp chuyên nghiệp này phản ánh những mối quan hệ trợgiúp khác nhau, như mối quan hệ giữa thầy thuốc – bệnh nhân, nhà tham vấn – thânchủlkhách hàng, cán sự xã hội – đối tượng người dùng / thân chủ, nhà tri liệu tâm lí – thân chủlbệnhnhân. Hầu hết những người trợ giúp chuyên nghiệp đều có mối quan hệ trợ giúp chínhthức. Đó là mối quan hệ việc làm với hợp đồng thỏa thuận hợp tác rõ ràng về nhu yếu và hiệuquả của sự giúp sức, trong đó xácđinh rõ vai trò và vi trí của người trợ giúp và của thân chủ. Nhìn chung người trợ giúpchuyên nghiệp thường có chức danh ca thê, nhu nhà tâm lí, nhà thẩm vấn hay nhânviên công tác làm việc xã hội. Người tr ~ 7 giúp bán chuyên nghiệp ( paraprofessional helper ) : Đó là những người cỏcông việc tương quan đến rinh Vực trợ giúp. Họ hoàn toàn có thể được giảng dạy, tệp huấn ngắn hạnvề những nghành trợ giúp, hoặc có kinh nghiệm tay nghề từ môi quan hệ trợ giúp. Vi dụ, quan hệgiữa cán bộ hòa giải xứ – người dân ; giáo viên – học viên, hiệu trường – giáo viên ; giám đốc – nhân viên cấp dưới. cha mẹ – con cháu ; cha linh mục – con chiên. Đây là những nhómđối tượng trợ giúp liên tục của họ. Người trợ giúp không chuyên nghiệp ( non-professional helper ) : Đó là những người không qua giảng dạy, huân luyện chinh thức vềcác kĩ năng trợ giúp chuyên biệt. Sự trợ giúp của họ cỏ thể chi xảy ra nhất thời trongmỹ quan hệ trong thời điểm tạm thời với đối tượng người tiêu dùng của họ. Vi dụ, nhân viên cấp dưới bán hàng, tiếp tân, tiếpviên hàng không với người mua, những tình nguyện viên hội đồng trợ giúp những đốitượng bi tác động ảnh hưởng bởi HIV / AIDS, nghiện ma túy ; sinh viên đền những Trung tâm bảotrợ xã hội dạy vãn hóa cho trẻ nhỏ có thực trạng đặc biệt quan trọng khó khăn vất vả hoặc tổ chức triển khai cáchoạt động đi dạo vui chơi cho những cháu ; hay bất kể ai có nhu yếu giúp sức người kháckhi gập khó khăn vất vả. Nhìn chung. người trọ giúp không chuyên nghiệp thường có mốiquan hệ trợ giúp không chinh thức, cấu trúc trợ giúp lỏng lẻo, thời hạn ngắn và hiệuquả trợ giúp có số lượng giới hạn. Robert Carkhuff phát hiện thấy trong xã hội nhìn chung những cá thể nhận được sựgiúp đỡ của những người tham vẩn không chuyên ( người trợ giúp nghiệp dư ) rất nhiềuso với sự giúp sức của người chuyên nghiệp. Với những người nghiệp dư, sự giúp đỡcủa họ thường xuất phát : từ tắm lòng nhân ái, sự chân thành, tính thiện và kinh nghiệmsống. họ cỏ nhu yếu trợ giúp cho những người có khó khăn vất vả, có tổn thương tâm lí số ” gquanh họ. Ngay cả khi sự trợ giúp có tính vụ lợi cả nhân, như giúp đỡ đẻ được nổitiếng. được mang ơn, trợ giúp đề con cháu mình sau này được phúc lộc, thi nhìnchung, hiệu suất cao trợ giúp của những người không chuyên trong xã hội là rất lởn và có ýnghĩa nhân văn. đáng ~ t ~ óc khuyến khích. Cùng với sự tăng trưởng của xã hội và sự phân hoá nghề nghiệp ở mức độ cao, hình thứcgiúp đờ về ý thức được tăng trưởng lênmột bước mới : xã hội cần có những chuyên viên tham vân, trị liệu chuyên nghiệp. Khoa học tâm lí sinh ra làm Open những mô hình tham vấn khác nhau và làm hoànthiện hệ thống lí thuyết giúp sức cơ bản. Ngày nay ? khái niệm trợ giúp còn được hiểulà sự giúp sức một cách có mạng lưới hệ thống và cô chiêu thức. Người trợ giúp chuyên nghiệpcần có kĩ năng và phẩm cách làm cho người có nhu yếu trợ giúp tự xử lý vấn đềcủa mình bằng cách khám phá, khảm phá vả hành vi. Như vậy, chuyên viên trợ giúpcó thể là nhả tâm lí, nhà tham vấn. nhân viên cấp dưới công tác làm việc xã hội, bác sĩ tinh thần, những linhmục. .. Ngườilnhóm người được trợ giúp thường được gọi là thân chủ, khách hànghoặc bệnh nhân. hoặc hoàn toàn có thể là bất kể đối tượng người dùng nào trong xã hội từ trẻ nhỏ đến ngườigià. 2. Tư vấnỡ Nước Ta, việc cung cắp thông tin, cho lời khuyên, trợ giúp những khó khăn vất vả tâm li.chi bảo hay hưởng dẫn. .. cho một cả nhân, hoặc một tố chức, khi họ có nhu cầuthưởng gọi là tư vấn. Thuật ngữ Tự vấn ( Consultation ) hay Tham vấn ( Counselin. gìtrong từ điển tiếng Việt lúc bấy giờ đểu được dịch lả Tư vắn. Đó là sự ” Đóng góp quan điểm, về những yếu tố được hỏi đến. nhưng không có quyền quyết địnhTheo tài liệu của Tổ chức Lao động Quốc tế l. L.Oà tư vấn là một dịch vụ cho lòikhuyên theo hợp đồng và phlrlc Vụ Cho Các tô Chức bởi những người có đủ trình độchuyên môn và được giảng dạy đặc biệt quan trọng đề trợ giúp một cách khách quan vả độc lập vớitổ chức khách hảng2. Hoặc, bạn sẽ lâm tư vấn khi nào bạn đang cố găng biến hóa hoặccải tiến một trường hợp, nhưng không trực tiếp diều khiển việc thực thi : Phần limnhững người trong vai trò phụ tá ở những tổ chức triển khai đã thực sự lả những nhà tư vấn, dù chohọ không chinh thức được gọi lả những nhà tư vấn3. Trên thề giới khái niệm tư vấn không đơn thuần chi hiểu theo nghĩa cho lời khuyên ( như việc làm. của một chuyên viên, hay cố vấn ), là sự khuyên bảo từ một tổ chức triển khai haynhững người có trình độchuyên môn về một nghành nghề dịch vụ cụ thê, như một hình thức góp quan điểm. Trong đỏ, người xin tư vấn thường là người dữ thế chủ động, tích cực, còn người được tư vấnthì hoàn toàn có thể là người thụ động trong việc xử lý yếu tố của họ. – Thương Hội Tham vấn Hoa Kì ( 1998 ) đã định nghĩa tư vấn là : môi quan hệ giữa mộtngười trợ giúp chuyên nghiệp và người, nhóm người hoặc một chinh thể xã hội cầnđược trợ giúp trong đó nhà tư ẩn cung cáp sự giúp sức cho thần chủ trong việc xác đinhvà xử lý một yếu tố tương quan đến việc làm hoặc người khác. Ví dụ : Một giáo viên chủ nhiệm 1 ‘ lmời một nhà tư vẩn đến để xử lý những vấn đè xích míc trong hoạt động và sinh hoạt chungcủa nhóm sinh viên do cô giáo đảm nhiệm ( chứ không phải vẫn đề tâm lí của cô giáophụ trách ). Hay, một người ấn được tư vấn ( là một người chỉ huy. hay quản li củamột tổ chức triển khai ) một nhà tư vấn đến thiên nhiên và môi trường của họ với là vọng rằng nhà tư vấn nảy – một chuyên viên, sẽ xử lý yếu tố đang sống sót trong cơ quan của người quản lí đó. Nhà tư vấn được thuê như một người huấnThảo luận trường hợp Nhả trườ71g đè nghi bạn giúp đử cho mọt học viên lóp 71 ácsinh này đã mấ’lán gáy gỗ đánh bạn. trong lớp phũ bình. cãi hỗn với giáo viên. đền lớpkhông chuẩn bi bàiBạn sĩ gộp ai và làm như thê nào trong vai mò là : 1 Nhà tư vấn2. Nhà tham vánluyện. người cố vấn ” có từ thức và những kĩ năng trình độ để xử lý vắn đè chongười khác “. Có thé giải nghĩa hoạt động giải trí tư vấn như sau : Nhà tư vấn được một người đè nghi cungcấp dịch vụ giúp sức trực tiếp cho một người, nhóm, tồ chức hoặc hội đồng với nỗlực trợ giúp cho cá thể ( nhóm hoặc mạng lưới hệ thống đỏ ) vượt qua những khó khăn vất vả của họ. Hay, hoàn toàn có thể đinh nghìn đơn thuần hơn : Tôi ( nhà tư vẩn – người ( hứ nhất ) và bạn ( mộtngười, một nhóm người, hoặc có thẻ là nhà tham vấn chưa được hành nghề độc lặp – người thứ hai ) chuyện trò về anhlchi ấy ( hay hệ th6ng tố chức ấy – người hoặc vắn đềthứ ba ) với mục tiêu tạo tin 1 số ít sự thay đôi. Như vậy, tư vấn tương quan đến một mối quan hệ tay ba trong đó trọng tâm lả người xintư vấn và bên thử ba ( cỏ thê là một người hoặc một tổ chức triển khai ). Tư vấn với một người vềngười khác không chi tương quan đến ba cá nhân chính ( nhà tư vấn, người dược tư vánvà ” người khác ” ) mà còn tương quan đến thiên nhiên và môi trường mả ” người khác ” đang sống sót trongđó ( E.D. Neukrug, 1999 ). Hoạt động tư vắn hoàn toàn có thể diễn ra trong những cơ quan, trường học, doanh nghiệp và bất cứnơi nào sống sót người được lư vấn, người muôn cải tổ tinh hình có yếu tố hoặcmuốn xem xét những phương pháp mới cho việc tạo nên sự đổi khác tích cực trong côngviệc của mình. Trên thê giới, nhà tư vấn thường có gốc giảng dạy từ một nhà tham vấn sâu xa. Đôivới 1 số ít nhả tham vấn, việc làm tư vân lại là vai trò chính của họ. Dù là một nhàtham vắn trong một tổ chức triển khai hội đồng, hay tại những trường ĐH, cao đẳng thì côngviệc tư vấn luôn trở thành một phần được mong đợi và thiết yếu trong trách nhiệmchuyên môn của nhà tham vấn. Nhà thsm vấn có thê tư vấn cho những nhà tham vấnkhác, hoặc tư vân cho những người quản trị những đơn vị chức năng trong những trường học ; những ‘ giámđốc của những cơ sở thăm khám vả tổng thể những cơ quan gồm có bộ y tế, chính quyền sở tại, hộ iđồng mục sư. .. Có thể nói. khái niệm tư vấn đôi lúc đồng nghĩa tương quan với khái niệm cố vấn, chuyên viên. Trong tiếng Việt, cố vấn được hiểu là người tiếp tục được hỏi quan điểm để thamkhảo xử lý việc làm. Sự khác nhau giữa tham vấn và cố vấn được biểu lộ rất rõtrong bảng so sánh dưới đâyl : Fshân biệt tham vấn và cố vầnThẩm vấn 1 Cố vàm Là cuộc chuyện trò mang tinh cá 1 – Là cuộc trò chuyện giữamột nhàn giữa nhà tham vấn với một 1 ” chuyên viên ” ve một nghành nghề dịch vụ hoặc vài ngườiđang cần sự tương hỗ để 1 nào đó với. một hoặc nhiều đối mật với khó khăn vất vả hoặc thách 1 người đang cần lời. khuyên haythức trong đời sống : Trọng tâm của 1 hướng dẫn vê lĩnh ~ xc ấy. Trọng cuộc tham vânnhằm vào người 1 tâm thường tập trung chuyên sâu vào nhà được tham vắn. . 1 cố vấn :. Nhả tham vấn giúp thân chủ sảng 1 ‘ Nhà cố vân, giúp thần chủ ra tỏ vấn. để, xem xétcác giải pháp khả 1 quyết đinh bằng cách đưa ra thi và giúp thân chủ đưa rs lựa chọn 1 những lời khuyên về ” mặt tối ưu nhất 1 trình độ ” cho thân chủ. – Mối quan hệtham vấn quyết đinh 1 – Mỹ quan hệ giữa người cố ván ‘ tác dụng tham vắn. Vi vệy nhàtham 1 và thân chủ không qụắyẽt định kết vấn phải xây d ~ mg lỏng tin nơi thẫn 1 quảcố vấn, mả ~ r thức. Sự Chú Và Có thả ; độ Chấp nhận, thấu 1 hiểu biệt của người cốvân vê cảm và không phản xét. 1 nghành thân chủ dang cân cô 1 vất mỏi là yếu tốquyết dinh. – Tham vấn là một quá trìnhl ~ n 1 ‘ Quả trình ~ vấn hoàn toàn có thể chi ‘ nhiều cuộcnói chuyện trên tiếp đê 1 dim ra trong một lằn gặp. gỡ thân chủ nhà ~ rềt vả đương đầuị giữa thân chủ và người cố vấn. được vẫn đè của mình. 1 – Nhả tham vấn thề hiện sự tin ‘ tưởng 1 – Người cổ vần nới với thân ‘ vào năng lực tựgiải quyết vắn về của 1 chủ vế những quyết định hành động mà thân chủ, vai trỏ của nhà thamvấn 1 họ cho là tương thích nhắt so với cái lả ‘ hường đạo ” cho thân chủ. 1 tình huốngcủa thân chủ. – Nhà tham vấn có kiến thức và kỹ năng vè cách 1 – Người cố vấn có kỹ năng và kiến thức vê ‘ cư ) rủ và phát tn ~ n của con người. ị những nghành nghề dịch vụ nhắt đinh vả có Họ có những kĩ năngnghệ và thao tiếp. 1 năng lực truyền đi những có năng lực khai thác vấn đê và cảm 1 kiến thức và kỹ năng đó đền người cán hỗ xúc của thân chủ. 1 trợ hsy hướng dẫn trong linh 1 vựcđó – Nhả tham ván giúp thân chủ nhận 1 – Tập trung vào thê mạnh của ra và sử dựngnhững khả nâng vả thể 1 thân chủ không phải là xu mạnh của riêng họ. 1 hưởng chungcủa người cố vấn Nhà thầu ván phải thấu cảm với 1 ‘ Nsứời cố vẩn đưa ra nhữngnhững. cảm xúc và xúc cảm của thân 1 lời khuyên tốt như cho thản. chủ bằng thái độchấp nhận tuyệt 1 chủ nhưng không chăm sóc. đối 1 đến việc chuẩn tải sự thấu 1 cám, chấp nhìn tới – thân chủ. ‘ Thân chú làm chocuộc nồi 1 – Sốt khi thân chủ trinh bày. chuyện ; nhà tham vấn lãng nghe, 1 vấn để củamình. người cố vấn J phân hồi. tổng kết và đặt câu hồi. 1 làm chủ cuộc trò chuyện và1 1 đưa ra lời khuyên. 1K hi nhà tư vấn sử dụng kiến thức và kỹ năng của mình để đưa ra những gợi ý và lời kh ~ l ~ cn, haychịu nghĩa vụ và trách nhiệm tìm ra một ” cách điều tri ” hướng đến sự thay đôi của tổ chức triển khai, nhà tưvấn hoàn toàn có thể trở thành chuyên viên, cố vấn, người hướng dẫn, người huấn luyện và đào tạo vài hoặcngười giáo dục. Ngược lại, khi nhà tư vấn trợ giúp thân chủ sử d ~ mg những nguồn lựccủa chính họ trong tổ chức triển khai để biến hóa, thì nhà tỉ. vấn là người điều đình và / hoặcngười tạo điều kiện kèm theo thuận tiện, người cộng tác. Trong trường hợp này, nhà tư vấn hoạtđộng như một người tạo điều kiện kèm theo thuận tiện cho quy trình biến hóa bằng cách làm việccùng với những cá thể tương quan, cung ứng những tài liệu và những giải pháp. ờ Viết ~ aln, ~ oặt động tham vất. còn khá mới lạ và tự phát, việc dùng khái niệmchụp được thống nhất trong xã hội nên thuật ngữ Tham vấn được chúng tôi sử dụngtrong cuốn tài liệu này có nghĩa tiếng Anh là Counseling và thuật ngữ Tư vấn làConsultation. Hai khái ‘ niệm này đã được thống nhất cách gọi trong Hội thảo về Côngtác tham vấn trẻ nhỏ, do Unicef tích hợp với ủy ban Dân số-gia đình Việt Nem ( tên cũ ) tổ chức triển khai, thảng 4/2002. 3. Tham ván tâm UTham vấn ( Couns’ling Psychology ) là một thuật ngữ không còn lạ lẫm ở Việt 1 Hoạtđộng tam ” n 1 Nam trong khoảng chừng 1 0 – 1 5 năm lại đây. 1 đối á ~ 7 ng trinh ~ v ván 1T uy nhiên. cho đến nay vẫn còn đang tồn 1 đề của họ. làm cho họ 1 tại nhiều cáchhiểu khác nhau tương quan 1 cám thấy thoải mái và dễ chịu. búp ‘ tới thuật ngữ này. Không riêng giởViệt 1 họ phân biệt vẫn đe và ‘ Nạm mà tại những nước phương Tây và 1 ‘ cá ‘ ằnđ ~ ó ; phápcho ~ Bạc Mỹ, thuật ngữ tham vấn cũng được ~ hiểu ở nhiều mức độ khác nhau. Đôikhi, nó chi những hoạt động giải trí của người giúp sức thông nhường, hoặc của tình nguyệnviên, họ được xem như là người. làm công tác làm việc trợ điệp. Hay nó nói đến những ngườilàm tham vấn chuyên nghiệp tại những bệnh viện, TT, dịch vụ – xã hội, hoặc cáctrường học với nền tảng kiến thức và kỹ năng về tâm li học, công tác làm việc xã hội hoặc những ngảnh khác. Trong chương này, chúng tôi muốn đề cập đến tham vân với tư cách là một hoạt độngtrợ giúp mang tinh chuyên nghiệp, trong đó yên cầu nhà tham vấn có kỹ năng và kiến thức sâu vềtâm li và hành vỉ conngười nhằm mục đích xử lý những vân đề của cuộc sông ‘ sà hội được coi là nguyên nhânnảy sinh những rối loạn tâm lí cân được giúp đờ ở những cá thể. Theo Miclke 1. ( 1999 ), yếu tố tâm li là động cơ rõ ràng thúc đầy con người tìm đến tham vấn. Do đókhái niệm tham vân nói đến sự trợ giúp tâm lí, chứ không đơn thuần là sự hỏi đáp vềthông tin, kiến thua. Vì vậy, khái niệm tham vấn trong giáo trình này được hiệu làtham vấn tâm li. Hiệp hội những nhà tham vấn Hoa Kì ( ACA, 1 997 ) cho rằng : Tham vấn là sự áp dụngnguyên tắc tâm lí, sức khỏe thể chất ý thức hay nguyên tắc về sự phát triền con người thôngqua những kế hoạch can thiệp một cách có mạng lưới hệ thống về nhận thức, xúc cảm, hành vi, tậptrung vào sự lành mạnh, sự tăng trưởng cá thể. tăng trưởng nghê nghiệp cũng như vấn đềbệnh lý. Đinh nghĩa của ‘ Thương Hội Tham vấn Hệ ‘ Ki cũng xác đinh rằng quy trình tham vấnđược hiệu như là một mối qua ” hệ tự nguyện giữa nhà tham vấn và người mua. TTOng mối quan hệ nảy nhà tham vấn giúp khách bảng tự xác lập và tự giải quyếtvấn đề của mình. P.K. Onner cho rằng thậm vun lả quy trình, vì thế nó yên cầu những nhàtham vấn phải dành thời hạn nhất đinh và sử dụng những kĩ năng một cách thuần thục đểgiúp đỡ đối tượl’glthân chủ khám phá. xác đinh vấn đê vi tiến hành những giải pháp trongđiều kiện được cho phép. Tham vấn lả một khoa học thực hành thực tế nhằm mục đích giúp con người vượtqua được những khó khăn vất vả của mình, giúp họ có năng lực hoạt động giải trí độc lập trong xãhội bằng chinh kj năm sống và năng lượng của minh2. Theo chúng tôi, trong thiếu kiệnhoạt động tham vấn ở Nước Ta còn tự phát và ai cũng có thề tự cho mình là nhả thamvấn khi họ muốn làm việc làm ~ giúp ng ~ rởi khác, thì một đinh nghĩa về tham vânđầy đủ hơn hoàn toàn có thể phát biểu là : Tham vấn là một quả trinh tương tác giữa nhả thamvấn ( người có trình độ và kĩ năng tham vân, có những phẩm chất đạo đức của nghềtham vấn vả được pháp lý thừa nhận ) với thân chủ ( cỏn gọi là người mua – ngườiđang có yếu tố khó khăn vất vả về tâm lí muốn được trợ giúp ). Thông qua những kĩ năng traođối vả san sẻ tâm tình ( dục trên những nguyên tắcTriết lí của si trợ giúp Giúp thân chú nhìn vân đẽ nhi nó vôn có. Giúp thân chủ tự giát q ~ yél vấn để của minh. – Mọt nghé giúp người khác giú ~ c ‘ đỡ chính họ. đạo đức và mối quan hệ mang tính nghệ nghiệp ), thân chủ hiểu. và gật đầu trl ~ rc têcủa mình, tự tìm lấy tiềm năng bản thân để xử lý yếu tố của chinh mìnhl. Thuậtngữ tham vấn diễn đạt đúng chuẩn thực chất của nghề trợ giúp là giúp người khác đang cókhó khăn lâm li mà không hướng họ theo ý mình. Khái niệm tham vấn diễn đạt đúng mực những kỹ năng, kiên thức, thái độ và những phươngpháp tiếp cận đôi với những đôi tượng khó khăn vất vả về tẩm li có nhu yếu được trợ giúp. 1 1B ằng cách tập trung chuyên sâu vào những thưởng thức, xúc cảm, tâm lý, h8nh vi của thân chủvút l ~ h ~ n ~ cung ứng một cách có chủ đinh, nhà tham vấn tạo ra sự mày mò, chấpnhận hoặc thử thách ở thân chủ, giúp họ tự đạt tới một mức độ thích hợp về khả nănghoạt động độc lập trong xã hội. Như vậy tham vấn với tư cách là mộtnghề, một dịch vụ trợ giúp ý thức, yên cầu nhà thơm vấn phải trải qua một quá trinhđào tạo lí thuyết và thực hành thực tế có giám s. t, vi tham vấn không phải là giải đáp, cho lờikhuyên, hướng con người đến những chuẩn mực xã hội chung chung mà ai, lúc này lúccác, cũng hoàn toàn có thể làm được. Richard Nelsson ( 1997 ) cũng cho rằng tiềm năng của tham vấn là hướng tới thay đổicách thức cảm nhận, tâm lý và hành vi của con người đê giúp họ tạo nên mộtcuộc sống tốt đẹp hơn. Do vậy, theo ông, tham vấn là một quy trình can thiệp giảiquyết yếu tố với một mối quan hệ, một quy trình tương tác đặc biệt quan trọng giữa người làmtham vấn vả thân chủ. ông cho rằng tham vân có thê được sử dụng ở những cấp độkhác nhau. Nó hoàn toàn có thể là dạng hoạt động giải trí mang tính nâng cao của những nhà tâm lí học, cán sự xã hội, nhưng nó cũng có thê là một phần việc làm của giáo viên, y tá, hayđiều dường, những nhà tình nguyện viên. có thế nói hoạt động giải trí tham vấn phản ánh nhu yếu của những người tìm kiếm sự giúpđỡ tâm lí. Tham vân trở thành một nghề chuyên nghiệp xuất phát từ nhu yếu này củaxã hội. Nỏ tập trung chuyên sâu vào trợ giúp người khặc xử lý những khó khăn vất vả tâm lí của họ. Với cách hiệu này, khái niệm ” Tham vân tâm lí ” thường được gọi ngắn gọn là ” Thamvấn “. Bản chất của tham vân lả hoạt động giải trí hay chiêu thức trợ giúp người có yếu tố tự giảiquyết vân đề của chinh mình chứ không phải là hoạt động giải trí đư8 ra lời khuyên mà chúngta thường hiểu. Sự trợ giúp ở đây được biểu lộ qua việc giúp người có yếu tố hiểnđược chính họ, thực trạng của họ, phát huy được tiềm năng, năng lượng vốn cỏ của chínhmình. Với ý nghĩa này, tham vấn còn có công dụng giúp đối tượng người dùng nâng cao khả năngđối phó với yếu tố trong đời sống. Toàn bộ quả trình tham vấn biểu lộ ở những quy trình tiến độ hợp tác khác nhau đòi hói việc sửdụng những kì năng khác nhau của nhà tham vân. Nhà tham vấn cẩn có thời. gian để hiểuvấn đề của thân chủ và con người thân chủ. Cũng như vậy, thân chủ cần có thời gianđê kiểm nghiệm khách quan vấn đe của mình Quá trình tham vân hướng tới nhữngkiến thức và nhân cách làm người, gắn với sự trưởng thành của thân chủ và cả nhàtham vân. Điều này khác hẳn với việc cho lời khuyên, ra quyết đinh thay cho thânchủ : Vì vậy nhà tham vấn không hề đưa ra những phản xét, những giải đáp, hay lờikhuyên chi sau 15 – 20 phút trò chuyện với thân chủ. Quá trình chia sẽ trong tham vấnđòi hói sự tích cực hợp tác giữa nhà tham vắn và thân chủ. Trong đó, nhà tham vấnbày tỏ sự lắng nghe, thầu hiểu còn thân chủ nói ra được tâm sự của mình. Nhà thamvấn giúp cho thân chủ thấy được sự trộn lẫn nội tâm của họ. Thân chủ không chỉ hiểurõ sự kiện, thực trạng gây ra vàn đề mà qusn trọng hơn ý thức được con người mìnhtrong trường hợp có yếu tố. Đâu đó giúp cho thân chủ vượt qua được những trò nệmtâm tỉ để nhìn vấn về / của mình như nó đang có. Việc này cũng sát cánh với quátrinh tìm tiềm năng của thân chủ để đưa ra được những giải pháp xử lý vân đê củamình. Mục đích của quá trinh tham vấn là phải khơi gợi được những tiềm năng. mặt mạnhcủa thân chủ. Điều này đồng nghĩa tương quan với việc nhà tham vấn đồng ý thân chủ, độngviên, khuyến khích, củng cố những giá tri của thân chủ. Rô ràng rằng, khi thân chủ tự tìmđến nhà tham vấn để được giúp sức, san sẻ, có nghĩa là về thực ra họ có tiềm năngđương đầu với vân đề và muôn xử lý vấn đê của mình. ‘ Điều quan trọng là nhàtham vấn có năng lực như thế nào đê giúp thân chủ đương đầu được vấn đê của họ. Vìthê nhà tham vân có thê cần chi ra những tiềm năng của thân chủ đê giúp họ tin vàobản thân và năng lực của mình. Nhà tham vân có thê chi ra nhiêu hơn, đơn cử hơn tiềmnăng của thân chủ khi hiểu nhiêu hơn về thân chủ của mình. Với những thân chủ tự ti, ít trông cậy vào bản thân, nhà tham vấn hoàn toàn có thể nói : Tôi biết chi là người có nghĩa vụ và trách nhiệm vớt bản thân và gia đinh mình ( hoặc chị là ngườibiết quyết tử bán thân : chi là người dám đương đầu với khó khăn vất vả ; chị là n ~ t71rờigiết cán nhốc trước khi đi đến mọt quyết định hành động, chị là người phụ nữ có lòng baodung : người có lòng tư trọng cao ). vì thế tất cả chúng ta sẽ xem xét những giải pháp, chị sẽcân nhắc xem cách xử lý nào là tốt nhát cho yếu tố của chi. Nói tóm lại, quy trình tham vấn nhằm mục đích giúp cho thân chủ tự chịu trách nlli ~ m với cuộcđời của mình, tự tìm cách. xử lý những yếu tố của mình, và nhà tham vấn chỉ làngười soi sáng yếu tố, giúp vè mặt thông tin, giải tỏa những xúc cảm gây ảnh hưởng tác động tiêucực đến những quuyết định của thân chủ, chứ không đưa ra lời khuyên hay quyết đinh hộvấn đề cho thân chủ. Tham vấn là tiến trình trợ giúp chứ không làm hộ cho thân chủ. Quá trình tự quyết sẽ giúp thânPhân tích toàn đối thoại Thân chủ : Em rất buôn ” i con trẻ không nghe lời em. hômnào đó cũng đi học vé muộn. điều này làm ~ nl rát cá u. .. Nhả trùm vịn : Có cán dànhnhiều thời hạn san sẻ với con hơn. Chi khól ~ g nên cáu với cháu vì làm thê chi khoétsáu thêm sa ngàn cách giữa chị và cháu. chủ mạnh lên, dám nghĩ và đương đầu với vấn đê khó khăn vất vả của chinh mình. li. Môi liên hệ nghề nghiệp trong những ngành trợ giúp Các hình thức huấn luyện và đào tạo người trợgiúp chuyên nghiệp thường được nhắc đến tương ứng với việc làm họ làm trong xãhội là tri liệu tâm lí, tham vấn. trợ giúp xã hội, tư vấn sức khỏe thể chất tâm thân v v Tuynhiên, những việc làm này xen kẽ nhau, có sự giao thoa và nhiều lúc khó cỏ thê làmrạch ròi. Ví dụ, ngành Tâm li học ( đặc biệt quan trọng là chuyên ngành Tâm li học Lâm sàng ) đàotạo những người làm nghệ tri liệu tâm li. cả người làm tham vân tâm lí và ngành Thamvấn đào tạo và giảng dạy người làm việc làm tham vân, và cũng hòn đảo tạo người làm tri liệu tâm lí. Tương tự như vậy, trong ngành Công tác xã hội, những chuyên viên công tác làm việc xã hội cóbằng thạc sĩ thực hành thực tế cũng làm công tác làm việc tham vấn hay tri liệu tâm li. Các bác sĩ tâmthận cũng cỏ tính năng tri liệu tâm li hay tham vấn. Các nhà tâm thần học là ngườiđược giảng dạy tôi trong việc phát hiện và điều tri tâm bệnh, và được hòn đảo tạo tồi thiêu vêkĩ thuật tham vấn cá thể, nhóm. kĩ th ~ ìt tri liệu tâm lí, kĩ thuật đinh lượng tâm li, sựphát triển con người vả tham vấn nghề nghiệp. 1. Tâm ” học và tham văn tâm ” trong tham vấn cả nhân và nhóm. cũngnhư có kiến thức và kỹ năng vô tâm bệnh học. Trong thực hành thực tế trợ giúp con người, những nhà tâm lihọc có những chức vụ được cấp bằng / chứng chi nghề : nhà tâm lí lâm sàng, nhà tâmlí học tham vấn, nhà tâm lihọc đường và nhả phẫn tâm học. Tất cả những người có một trong những chức vụ nàydu hoàn toàn có thể làm việc làm tri liệu tâm li. 1T heo Raymond Lloyd Richmondl ‘ hầu hết những người được gọi lả ‘ nhà tâm li học ( đặc biệt quan trọng ở Hoa Kỳ ) đều có trình độ tiến sỹ, được hòn đảo tạo sâu xa ve thực hành thực tế trilưu tâm lí. Họ có năng lực phát hiện vả chữa tri những loại yếu tố về xúc cảm có khảnăng điều tra và nghiên cứu vả lượng giáThảo luận Bằng sự hiểu biết của mình. bày chi ra sự tương đõn ~ vả độc lạ tiếngcổng việc được gọi là nam vấ ~ lânl n và Tri liệu tâm li. Khi nói về sự khác nhau giữa nhả tham vấn và nhà tâm lí học lâm sàng ( người làm trịliệu tâm ! í ), TS. San Francisco đặt câu hỏi : ” Khác nhau giữa tâm lí lâm sàng và thamvấn tâm lí là gì ? “. Theo ông, câu vấn đáp không hề đơn thuần bởi vi ngành tâm li học cóthể được ứng dụng theo nhiều cách khác nhau. Vì vậy, việc chỉ ra sự khác nhau giữatâm lí lâm sàng và tâm li tham vân là không đơn thuần Một số người học tâm li họcnhưng thao tác như một nhà tham vấn, 1 số ít thao tác như một nhà trị liệu và sốkhác là nhà tâm lí học. Và theo San Francisco, mặc dầu những chương trình giảng dạy thamvấn thường dạy những lí thuyết trị liệu tâm lí khác nhau. Nhưng huấn luyện và đào tạo và giám sát vềthực hành trị liệu tâm li thường không được bao hàm trong huấn luyện và đào tạo tham vấn. Nóichung, trong khi trị liệu tâm lí hướng đến những thay đôi phức tạp trong tính cách vàthường thao tác với những xung đột vô thức, thì tham vấn hướng đến những tình huốngtức thời và bị số lượng giới hạn. Hiện nay những chương trình giảng dạy trên quốc tế chuyên vềtham vấn thường dạy những lí thuyết trị liệu tâm lí khác nhau. Nhiều nhà tham vấn phủnhận sự phân biệt giữa tham vấn và trị liệu tâm lí do một sô chương trình đào tạc’tham vấn đã rất chú trọng vào trị liệu tâm lí. ờ Mỹ, một người có bằng tiến sỹ tham vân hoàn toàn có thể được ghi nhận là một Nhà tâm líhọc. Một người với bằng thạc sĩ tham vân, ở 1 số ít bang, hoàn toàn có thể trở thành Nhà thamvấn chuyên nghiệp được công nhận ( Licensed Professional Counselor ). Trên trong thực tiễn, để phân biệt sự khác nhau rạch ròi giữa nhà tham vấn, nhà tri liệu đột nghiệp ngànhtâm lí học lâm sàng ) là rất phức tạp. 1T ham vấn tâm lí là một nghề chuyên nghiệp. Nó xuất phát không phải từ phòng khámbệnh, mà từ thiên nhiên và môi trường xã hội với những yếu tố xã hội. Tham vấn tập trung chuyên sâu vào giúp đỡngười khác xử lý những khó khăn vất vả hay những vấn để tương quan đến trường học hoặc giađình. Trong khung cảnh này, nhà tham vấn là ” người xử lý yếu tố ” thông quanhững lời khuyên trực tiếp hay những hướng dẫn gián tiếp nhằm mục đích giúp thân chủ. cónhững quyết định hành động hài hòa và hợp lý. Tham vân có nguồn gốc tương quan đến nghành nghề dịch vụ giáo dục, mặc dầu những nhà tham vấn có bằng tâm lí học. Nhiều chương trình tâm li học thườngchi đào tạo và giảng dạy tiên sĩ Tâm li học tham vấn, một nhánh của tâm lí học tập trung vào việcthực hành tham yến. Bên cạnh đó, nhiêu nhà tâm li học tham vấn được đào tạo và giảng dạy vềhướng nghiệp, một góc nhìn của tâm lí học giúp cá thể mày mò ra xu thế nghềnghiệp của cuộc sống mình. Raymond Lloyd Richmond cho rằng tham. vấn thường tương quan đến những yếu tố ” thường thì ” hơn là những yếu tố rối loạn tinh thần. Nỏ gắn với việc ra quyết đinh vànhững hãnh động cụ thê nên làm. Vấn đề của thân chủ tập trung chuyên sâu vào những sự kiệnhiện tại – những vân đề nằm trong binh diện ý thức, tâm lý lí trí, hơn là vào nhữngsự kiện đã xảy ra trong quá khứ với những vân đề thuộc về vô thức ( mặc dầu khi xemxét những sự kiện gây ra tổn thương cho thân chủ, nhà tham vấn vẫn trở lại nguồn gốcquá khứ của yếu tố ). Trị liệu tâm lí nhằm mục đích mục tiêu đổi khác tâm lý, cảm hứng vàhành vi của thán chủ từ kém thích nghi sang thích nghi hơn. Khái niệm ” Nhà ” trị liệutâm li là thuật ngữ gọi theo thỏi quen nhằm mục đích chi việc làm của người trợ giúp. Tri liệutâm lí chỉ lả phương pháp. chiêu thức tác động ảnh hưởng. mà một nhà tâm lí học, nhà tâm thầnhọc hay một nhân viên cấp dưới công tác làm việc xã hội được ghi nhận đều cỏ thể hành nghề tri liệutâm lí. Mặc dù thuốc hoàn toàn có thể được dùng tích hợp trong tri liệu tâm li và là thành phầnquan trọng nếu thân chủ ” bi bệnh thực thể “, nhưng thuốc không hề được coi là thànhphần của tri liệu tâm lí, bởi tri liệu tâm li thực sự phụ thuệc vào việc thân chủ sử dụngnhững thưởng thức ươn lí của mình để mang lại những biến hóa như mong đợi. chứkhông phải là thuốc. Trong công tác làm việc đào. tạo nhà tham vấn lúc bấy giờ trên quốc tế, thua ngữ tham vấn và triliệu tâm li được trinh bày một cách gần như là tương đương trong hầu hết những sách giáokhoa ở Hoa Kỳ. Hầu hết những giáo trình này đều sử dụng những phe phái li thuyếtcủa tâm lí học danh cho nghiên cứu và điều tra và thực hành thực tế tham vấn hoặc tri liệu tâm lí. TheoE. D. Neulơug, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể thấy những quyên sách giáo khoa vê lí. thuật tham vấnvà tri liệu tầm lì, trong đó cỏ những lí thuyết giống nhau, không thế phân biệt được. Vidụ, C H. Patterson, người viết giáo trình nổi tiếng ” Lý thuyết tham vẩn và tri liệu đãtuyên bố rằng tham vân và tri liệu cùng được sử dụngtrong sách của ông vì có vẻ như không hề có bất kỳ sự phân biệt rõ ràng nào giữachúng ( Patterson, 1993 ). Tương tự, Baruth và Huber ( 1985 ) đã nói rằng họ sử dựngthuật ngữ tham vấn và tri liệu tâm lí một cách ngang bằng xuyên suốt những sách của họ. Corey ( 1996 ), trong tác phẩm nôi tiếng : ” Lý thuyết và thực hành thực tế tham vấn vả trị liệutâm lí ” đã không Hói Vê Vân đề này mà chọn việc sử dụng những thuật ngữ tham vân vàtri liệu tâm lí hoán dội cho nhau. Còn C Rogers trong những sách về tham vấn của mìnhcũng cho rằng sự độc lạ giữa hai thuật ngữ này là không đáng kể so với nhữngngười có chứng chi hành nghề trợ giúp. Đối với nghành tham vấn và trị liệu tâm lí, lúc bấy giờ trên quốc tế vẫn chưa có sự phân biệt rõ ràng. Thậm chí có nhiều chuyên giatrợ giúp hàng đâu trên quốc tế cho rằng tham vấn và tri liệu tâm lí được sử dựng nhưnhau hoặc sửa chữa thay thế cho nhau trong 70 % trường hợp ( R. Richmon ). Khi thân chủ cónan đề cần trợ giúp, Neukrug cho rằng ranh giới giữa tham vấn và tri liệu thường thểhiện một cách tương đối như sau : công tác làm việc hướng dẫn, trùm vấn vá tri llệu’ăm 11 trongmột chuỗi trợ giúp liền túpHướng dẫn ( Guidance ) Vấn để thời gian ngắn Thay đổi hành vi – Vấn để bên ngoàiNgay giờ đây. tại đây Mang tính ngăn ngừa – Có ý thức – Tập trung vào sự g ~ 71 ý Của người tr ( 7 giúpTham vấn 1 < > Tri liệu Tâm lí ( Counsellng ) 1 ( psychotherapy ) < > ~ – Vấn đề dảihạn < > 1 – Cấu trúc lại nhân cách ‘ > 1 – Vấn đề bên trong > 1 Bây giờ và sau đó > ‘ mang tính hồi sinh > 1 – có thức < > í – Tập trung phát hiện khả 1 năng biến hóa của thân chủxét trong một chuỗi hoạt động giải trí trợ giúp liên tục trên, khái niệm hướng dan liên quanđến sự lực chọn giải pháp thích hợp cho một yếu tố, như chọn nghề, chọn trường, chọn môn học và thường gắn với môi trường tự nhiên học đường, gắn với giáo dục, hướngnghiệp. Côngtác hướng dẫn thường cho. lời khuyên theo kiêu người lớn. tuổi bảo người nhớ tuổi, người thiếu kinh nghiệm tay nghề nghe lời người có kinh nghửcm, hơn lả giúp thân chủ tạo ramột sự thay đôi bằng chinh năng lực của họ. ỡ Hoa Ki, công tác làm việc hướng dẫn thường đọcác nhà tâm li học học đường thực thi ( họ tôi thiêu phải có trinh độ thạc sĩ. Với chứcnăng đánh giả và tư vấn cho việc giáo dục những học viên đặc biệt quan trọng, nên họ không phảilúc nào họ cũng được cấp phép đê làm tham vấn và tri liệu tâm li ( Todd và Borhart, 1994 ). Trong khoanh vùng phạm vi của công tác làm việc thực hành thực tế tri liệu tâm li, việc cấp phép hành nghề độc lậplà có số lượng giới hạn. Về trình độ thực hành thực tế. một nhà tri liệu tâm lí phải có trình độ cao vêtâm li học lâm sàng, công tác làm việc xã hội. hoặc tham vấn tâm lí, vì việc làm của họ liênquan đến việc đánh giả. chẩn đoán và điều chinh những hành vi xô lệch, sự bất lực vànỗi lo ngại cũng như làm tăng sê thích nghi của con người và sự phát triền nhân cách. Theo Neukrug, nếu so sánh về phương diện xuất phát điểm của nghề tham vấn, ‘ cácnhà tham vân tâm lí thao tác nhiều hơn với bộ phận dân cư tương đối mạnh khoẻ, cònnhững nhà tâm lí học lâm sáng thì thao tác với bộ phận nhỏ dân số có khó khăn vất vả vềtâm li. Vi vệy việc làm của nhà trị liệu tâm lí thưởng ở bệnh viện, thao tác cùng vớicác y tá, bác sĩ tinh thần. Còn nhà tham vấn thao tác ngoại trú tại những TT, dịchvụ trợ giúp con người trong hội đồng. xã hội. Ngày nay, sự độc lạ giữa nhả lâm lihọc thẩm vấn và tâm lí lâm sàng lả rất nhỏ. ỡ Hoa Ki. một nhà tâm li lâm sàng muốntrở thành một nhà tham vân tâm lí thi phải đạt được trình độ tiến sỹ từ một chươngtrình do Thương Hội Tâm li Hòa Kì chuẩn hoả và hoàn thành xong những điều kiện kèm theo bổ trợ domột ủy ban cấp phép quy đinh. Trên quốc tế. thuật ngữ ” nhà tri liệu tâm li ” không phối hợp với bất kỳ nghành cụ thểnào củ ‘ công tác làm việc hòn đảo tạo thực hành thực tế sức khoé tinh thần Do đó. phần nhiều những bang ở HoaKì không cấp giấy phép cho chức vụ ” nhà trị liệu tâm lí ” và hiệu quả lả bất kỳ cánhân nào cũng hoàn toàn có thể ty cho mình là ” nhả tâm li tri liệu ‘. Về kinh độ thực hành thực tế, mộtngười làm tri liệu ươn lí phải tốt nghiệp ở trình độ cao về ngảnh Tâm lí học, Công tácxã hội, Tham vấn hoặc Tâm thần học và thao tác trong nghành nghề dịch vụ sức khoé ươn thầnhoặc thực hành thực tế ớ những cơ sở tư nhân về tham vấn hôn nhân gia đình và mái ấm gia đình với những cá nhânvà nhóm. Thẹo chúng tôi, nhìn nhận sự khác nhau trong cộng việc của nhà tham vấn và nhà trịliệu ở Việt Nạm phải nhìn tử toàn cảnh huấn luyện và đào tạo và việc làm thực tiễn mà họ đang làm. Ví dụ như ở Nước Ta lúc bấy giờ, việc một người đang làm tham vấn hay trị liệu tại cáccơ sở là không có tiêu chi kiêm soát. Họ hoàn toàn có thể tốt nghiệp từ Văn, Báo chí, Lịch sử, Xã hội học Khi trọng xã hội vẫn còn nhiều người đang làm tham vấn nhưng khôngtốt nghiệp từ ngành Tâm lí học, thì việc một người tốt nghiệp ngành Tâm lí học, bất kểtừ Trường Đại học Sư phạm hay Trường. Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đềuđáng trân trọng, và đều cho là có trình độ đông đẳng trong việc làm trợ giúp tâm língười khác. Tuy nhiên, nếu nghiên cứu và phân tích đơn cử tưởng kiến thức và kỹ năng, kĩ năng mà sinh viêntâm lí học đã học, thì rô ràng sinh viên Khoa Tâm lí, Trường Đại học Sư phạm sẽ làmviệc như một giáo viên dạy tâm lí tốt hơn là làm nhà tham vấn. Cũng như vậy nếu xemxét những môn học của sinh viên Bộ môn Lâm sàng và Bộ môn Tham vấn thuộc KhoaTâm_ lí học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vãn, Đại học Quốc gia HàNội, thì cớ thê nói là việc làm trị liệu hay tham vấn của họ gần như là ngang nhau. Trong trường hợp này, 70 % việc làm của họ là giống nhau, và sinh viên hai bộ mônnày cớ trình độ tham vấn và trị liệu gần như nhau. Sự khác nhau chút ít ở đây là sinhviên bộ môn Lâm sàng học nặng hơn về những chiêu thức tri liệu và sinh viên chủ yếuđến những bệnh viện tâm thận thực tập. Còn sinh viên bộ môn tham vấn, họ học nặnghơn về những kĩ nặng Tham vân và họ hầu hết đến những cơ sở tham vấn trong cộng đồngthực tập, và làm quen với nhiêu mô hình tham vấn khác nhau ( tham vấn trực tiếp, tham vấn qua thư, điện thoại thông minh, chai ). Tuy nhiên, vẫn cái bằng cử nhân hay thạc sĩ tâm lihọc, tốt nghiệp tại Trường Đại học khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc giaHà Nội, xét về. vĩnh viễn, sinh viên thuộc Bộ môn Lâm sảng hay tham vấn không hề làmviệc ở nghành điều tra và nghiên cứu hay kinh doanh thương mại tốt như sinh viên Bộ môn Xã hội hay Quảntrị kinh doanh thương mại, và điều này cũng phải nhìn ngược lại. Mặc dù sự phân hóa chuyênngành của sinh viên mới ở dạng ban đâu, khác nhau khoảng chừng 360 giờ học ( 24 tín chicho mỗi bộ môn ). Có thể nói, ngay so với sinh viên trong cùng một khoa, người họcchuyên ngành tham vấnvả lâm sảng cỏ thể lâm cùng một việc làm ” như nhau – thực hành thực tế trợ giúp những rốiloạn tâm lí. Còn sinh viên những bộ môn khác trong khoa, xét theo những môn học đượcdạy lúc bấy giờ, thì hiệu suất cao việc làm có thề không bằng, nếu như những sinh viên nàymuốn làm việc làm chăm chữa tâm li cho người có rối loạn. 2. Tham vấn và công tác làm việc xã hộiMặc dù những nhận viên công tác làm việc xã hội ( cán sự xã hội ) truyền thống cuội nguồn thao tác nhưnhững người bênh vực cho người nghèo và túng quẫn, nhưng ngay tử năm 1900 cáchthức tiếp cận trao đổi tâm tình với người nghée đã được Mary ~ chmon xem như lảhình thức trợ giúp có hiệu suất cao và tổng kết thành giải pháp trợ giúp cá thể. Phương pháp này đã được đưa vào chương trình đào tạo và giảng dạy nhân viên cấp dưới trợ giúp làm việcvới cá thể. tuy nhiên vẫn sống sót sự phân biệt về li thuyết đa phần giữa thạc sĩ côngtác xà bội và thạc sĩ tham vấn, nhưng theo E.Neuknlg ( 1999 ), hai vi tri này tươngđồng nhau hơn là độc lạ nhau. Với những khoá giảng dạy thêm về công tác làm việc giám sátthực hành, những nhím viên công tác làm việc xã hội hoàn toàn có thể hoạt động giải trí như một nhà tham ván hoặctrở thành nhân viên cấp dưới công tác làm việc xã hội lâm sàng được cấp phép. Tuy nhiên, vì hiệu quả đạtđược của công tác làm việc xã hội truyền thống lịch sử là mang lại sự trợ giúp cho những người bithiệt thòi và thao tác với mái ấm gia đình và mạng lưới hệ thống xã hội nên những nhân viên cấp dưới công tác làm việc xãhội thường được thuê bởi những dịch vụ cứu trợ trẻ nhỏ, những cơ quan bao cấp của chínhphủ, hay trong những tố chức hội đồng, những dịch vụ dành cho mái ấm gia đình, thực hành thực tế trongcác bệnh viện, những TT sức khoẻ tâm thẩn hay những nhả tạm cho những người vôgia cư ; những người khác cỏ thề thao tác trong vai trò của người quản li những tổ chứcdịch vụ xã hội. Nhiều nhân viên cấp dưới công tác làm việc xã hội làm việc làm tri liệu tâm lí cá nhânvà những liệu pháp mái ấm gia đình trong tô chức, mà ít thao tác như chức vụ của một nhàtham vấn hay nhà tri liệu độc tệp trên những đối tượng người tiêu dùng có tổn thương tâm li. Vả cho ‘ dùcác nhân viên cấp dưới công tác làm việc xã hội được dào tạo khái quát về những kĩ thuật tham vấn nhưnghọ thưởng không đi sâu vào nghành nghề dịch vụ tham vấn nghề – nghành yên cầu sứ dụng thôngthạo nhiều hơn về những trắc nghiệm tâm lí. III. Đối tượng, mục tiêu, trách nhiệm và hiệu suất cao của tham vấn 1 Đối giêng của thamvấnVới tư cách là một khoa học, đôi tượng của tham vấn là điều tra và nghiên cứu những biểu lộ ” không thông thường ” trong nhận thức hành vi và những nguyên do gây ra chúng ở cáccá nhân và nhóm người có khó khăn vất vả tâm lí nhằm mục đích trợ giúp cho họ sông tốt hơn. Cỏ thênói, thân chủ và nan đề của thân chủ chinh là đối tượng người tiêu dùng điều tra và nghiên cứu và thực hành thực tế giúpđỡ của tham vấn. Đối với nghành nghề dịch vụ thực hành thực tế tham vấn, khi cá thể hoặc một nhóm người cảm thấy cóvấn đề mà không ty Giải quyết được, nhưng họ lại có nhu yếu được trợ giúp một cáchchuyên nghiệp, thì họ cần đến nhà tham vấn : đỡ ( hoàn toàn có thể là nhà tham vấn chuyên nghiệp hoặc không ). Trước mộtsự việc người này có thê cảm nhận rằng yếu tố là quá lớn, ngườikhác thì cho rằng chẳng có vấn để gì cả, rằng đó là chuyện vớ vân. vì Vậy khi trợ giúp thân chủ, nhả tham vấn cần tách bạch sv cảmnhận ” có yếu tố ‘ của. thân chủ và sự cảm nhận ” không có yếu tố ” của nhà tham vấn ( Vấn đề này sẽ được xem kĩ trong phần nan đềThông thường một người nói rằng họ đang có yếu tố, điều này có nghĩa là người đóđang không biết phải cảm nhận như thế nào, phải làm gì trước một sự kiện xảy ra vớihọ. Những kinh nghiệm tay nghề, hiểu biết trước đây của họ về yếu tố đang xảy ra có thêkhông giúp gì được cho. họ. Vì vậy họ cần đến sự giúpcủa thân chủ ớ chương 3 ). Cuộc tham vấn đl’vc gọi lệ thành công xuất sắc khi thán chú cám thấy có thé đương đầu vớivấn đề của minh mà không cần đến sư ! rợ giúp tiếp theo cl4 ‘ nhà tham án hay là thuộcvào người khác. 2 Mục đích của tham vấn – Mục đích chung của tham vấnCải tiến, củng cố ( về mặt sức khỏe thể chất niềm tin ) giúp thân chủ sống tốt hơn. Ngăn ngừa, tránh không đê yếu tố xảy ra tồi tệ hơn. Giúp xử lý yếu tố cụ thê. Giúp đổi khác hành vi. nhãn cách ( làm giảm hoặc biến mất triệu chứng và phát triểncác kĩ năng ứng phó, xử lý yếu tố nhằm mục đích tạo năng lực thích nghi tốt nhất trongmôi trường thân chủ đang sống ). Điều này tương quan đến tri liệu tăm lí. Các tiềm năng cụ thểGiúp thân chủ giảm bớt. csc xúc cảm xấu đi trong thực trạng khó khăn vất vả và cảm thấythoải mái khi trò chuyện về nan đề của minh. Giúp thân chư tăng thêm hiệu biết về bản thân và thực trạng của họ ; Giúp thân chủbiết đồng ý nan đề của mình như là đang có. Giúp thân chủ đưs ra những quyết đinh lành mạnh và có năng lực xử li được nan đê .. Hướng dần thân chủ thi hành những quyết đinh của họ và có năng lực dự trữ cáctinh huống tựa như xẻy ra bóng tương lai. Các cá thể khi cỏ như cầu trợ giúp tùy vào những mục tiêu họ đặt ra mà nhà tham vấntiến hành hoạt động giải trí và xác lập thời hạn việc làm giúp đõ. Mục ~ tiêu’tham vân luônluôn được xác đinh từ thân chủ và nhà tham vân cần nắm rô nhu yếu tham vấn củathân chủ. Với một sô thân chủ, sự trợ giúp đơn thuần chi là giải toả xúc cảm ( đạt mụcđích I ). Vì vậy, việc lắng nghe thân chủ giải tỏa và sử dụng kĩ năng thấu cảm để thânchủ thấy được tôn trọng, được gật đầu là đủ. Nhưng với 1 số ít thân chủ khác. mựctiêu tham vấn không đơn thuần chi là giải. tỏa xúc cảm phân biệt yếu tố của mình, hay biết cách đưa ra những giải pháp đối phó, mà hơn thế nữa họ cần biến hóa hành vi. Do đỏ, nhả tham vấn phải dành nhiều thời hạn và xem xét những chiêu thức tiếp cậnđể giúp thân chủ đạt được cả bọn tiềm năng tham vân của họ. Thảo luận những tình huốngvề vấn đệ ai là người xác lập thực đích của cuộc tham ván. lôi cho rằng. a. Đó chính là nghĩa vụ và trách nhiệm của người mua. b. Đó chinh lả nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà tham vấn. ~ Đó lả sự hợp tác giữa người mua và nhả tham ván. d. Cơ sở thẩm vấn phải quyết đinh mục tiêu tham vân cho người mua. ? Tham vấn và là lều nén tập trung chuyên sâu vào : a. Những điêu mà người mua đã. rải nghiệm trong quá khứ. b. Những điều người mua đang thưởng thức. c Nhưng nỗ ltlrc, phấn đấu của người mua đê hướng về tương lai. do Bất cứ yếu tố gì mà người mua muốn. Tôi cho rằng nhà tham vân nên : a. Chủ động và có đinh hướng. b. Chi mang tinh đinh hướng tương đối, đê giúp người mua định hướngc Là người mà người mua muôn họ như vậy. d. Đinh hướng hay không đinh hướng, lả nhờ vào vào loại năng tự đinh đinh hướngcủa người mua. / Tái đột tiềm năng tham ván cho những người mua của tôi lntớ ~ khi triển khai việc hamván cho họ : + Đúng + Sai + Vừa đúng, vừa saiLời lý giải :

By Trangtuvan Team

Chúng tôi là Team Trangtuvan với các thành viên là chuyên gia nghiên cứu thị trường với hơn 10 năm kinh nghiệm chúng tôi hi vọng mang đến cho bạn lựa chọn tốt nhất qua các bài biết, đánh giá sản phẩm. Cám ơn các bạn đã ghé thăm!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.